استخراج الگوی تاب آوری اجتماعی در مدیریت بحران های شهری

مدیریت بحران های شهری در دهه های اخیر از رویکردهای صرفا کالبدی و مهندسی به سمت پارادایم های جامعه بنیان و تقویت «تاب آوری اجتماعی» تغییر جهت داده است. پژوهش حاضر با هدف استخراج و ارائه الگوی تاب آوری اجتماعی در مدیریت بحران های شهری، با تمرکز بر چالش ها و ظرفیت های بومی انجام شده است. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر ماهیت، کیفی است که با رویکرد توصیفی-تحلیلی انجام یافته است. جهت گردآوری داده ها، با ۱۵ نفر از خبرگان و مدیران ارشد حوزه مدیریت بحران، شهرداری و جامعه شناسی شهری مصاحبه های نیمه ساختاریافته عمیق به عمل آمد. تحلیل داده ها نیز با استفاده از روش «تحلیل مضمون» و طی مراحل کدگذاری باز، محوری و انتخابی انجام شد. یافته های حاصل از تحلیل مضمون منجر به شناسایی و تدوین الگویی نهایی در قالب ۵ مضمون فراگیر شامل: «سرمایه اجتماعی»، «توانمندسازی و آگاهی»، «حکمرانی شهری»، «زیرساخت پشتیبان» و «آمادگی روان شناختی» گردید. این مضامین در سطوح خرد (محله ای) و کلان (مدیریتی)، مجموعه ای از پیوندهای انسانی، دانش تخصصی و عدالت در توزیع منابع را پوشش می دهند.نتایج پژوهش نشان می دهد که تاب آوری اجتماعی یک فرآیند سیستماتیک است که تقویت آن مستلزم گذار از مدیریت بحران بالا به پایین به سمت حکمرانی مشارکتی است. الگوی پیشنهادی این تحقیق به سیاست گذاران شهری کمک می کند تا با تمرکز بر شبکه های همیاری محلی و آموزش های هدفمند، پایداری شهر را در برابر مخاطرات افزایش داده و ظرفیت بازیابی جامعه را پس از وقوع سوانح بهبود بخشند.

کلیدواژه ها:

تاب آوری اجتماعی ، مدیریت بحران شهری ، تحلیل مضمون ، سرمایه اجتماعی ، حکمرانی مشارکتی.