تحلیل تفاوت های فردی در سیستم های مغزی-رفتاری و تاثیر آن بر گرایش به سوءمصرف مواد

سوءمصرف مواد یکی از مهم ترین آسیب های روانی اجتماعی در جوامع معاصر است که تحت تاثیر مجموعه ای از عوامل زیستی، روان شناختی و محیطی شکل می گیرد. در این میان، تفاوت های فردی در سیستم های مغزی-رفتاری به عنوان یکی از سازه های مهم شخصیت، نقش قابل توجهی در تبیین گرایش افراد به رفتارهای پرخطر از جمله سوءمصرف مواد دارند. پژوهش حاضر با هدف تحلیل تفاوت های فردی در سیستم های مغزی-رفتاری و تاثیر آن بر گرایش به سوءمصرف مواد انجام شده است. بر اساس نظریه حساسیت به تقویت گری، سیستم فعال سازی رفتاری، سیستم بازداری رفتاری و نظام جنگ، گریز و انجماد در تنظیم پاسخ های هیجانی و رفتاری افراد نقش اساسی ایفا می کنند. افرادی که از حساسیت بالاتر در سیستم فعال سازی رفتاری برخوردارند، معمولا در جست وجوی پاداش، هیجان طلبی و تجربه های تازه فعال تر بوده و در نتیجه ممکن است آمادگی بیشتری برای گرایش به مصرف مواد داشته باشند. در مقابل، افرادی که سیستم بازداری رفتاری قوی تری دارند، معمولا در مواجهه با پیامدهای منفی، احتیاط بیشتری نشان می دهند و کمتر در معرض رفتارهای مخاطره آمیز قرار می گیرند. همچنین، شدت عملکرد نظام جنگ، گریز و انجماد می تواند در شرایط تنش زا بر شیوه مقابله فرد و احتمال پناه بردن به مواد اثرگذار باشد. یافته های پژوهش های پیشین نشان می دهد که تفاوت در الگوهای فعالیت این سیستم ها می تواند زمینه ساز آسیب پذیری یا محافظت در برابر سوءمصرف مواد باشد. بنابراین، شناخت این تفاوت های فردی می تواند در طراحی برنامه های پیشگیری، شناسایی افراد در معرض خطر و تدوین مداخلات روان شناختی موثر نقش مهمی ایفا کند.

کلیدواژه ها:

سیستم های مغزی-رفتاری ، تفاوت های فردی ، سوءمصرف مواد ، سیستم فعال سازی رفتاری ، سیستم بازداری رفتاری