تحلیلی بر راهبردهای مقابله با استرس در افراد مبتلا به اختلال استرس

اختلال استرس، به ویژه در گونه های پس از سانحه و حاد آن، یکی از شایع ترین و ناتوان کننده ترین اختلالات روانشناختی در سراسر جهان به شمار می رود که با سه دسته نشانه بارز شامل تجربه مجدد رویداد آسیب زا، اجتناب پایدار از محرک های مرتبط با آن رویداد، و برانگیختگی فیزیولوژیک مفرط و پایدار همراه است. در این میان، راهبردهای مقابله ای که افراد به کار می گیرند تا با فشارهای روانی ناشی از این اختلال مواجه شوند، نقش تعیین کننده ای در سیر بیماری، پاسخ به درمان و کیفیت زندگی فرد دارد. پژوهش حاضر با هدف تحلیل کمی و کیفی راهبردهای مقابله با استرس در افراد مبتلا به اختلال استرس (شامل اختلال استرس پس از سانحه و اختلال استرس حاد) انجام شد. این پژوهش یک مطالعه توصیفی-تحلیلی از نوع مقطعی بود که بر روی ۱۲۰ فرد مبتلا به اختلال استرس مراجعه کننده به کلینیک های روانپزشکی و مراکز مشاوره شهر تهران در بازه زمانی شش ماهه دوم سال ۱۴۰۴ انجام گرفت. ابزارهای مورد استفاده شامل مقیاس بالینی تشخیصی اختلال استرس پس از سانحه، پرسشنامه راهبردهای مقابله با استرس، پرسشنامه کیفیت زندگی و چک لیست علائم بود. داده های جمع آوری شده با استفاده از روش های آمار توصیفی (میانگین، انحراف معیار، جداول توزیع فراوانی) و آمار استنباطی (آزمون همبستگی پیرسون و تحلیل رگرسیون خطی چندگانه با روش همزمان) از طریق نرم افزار آماری تحلیل شدند. یافته های پژوهش نشان داد که میانگین نمرات کاربرد راهبردهای مقابله ای مسئله محور در گروه مبتلایان ۴۶/۴ با انحراف معیار ۳/۳۲ بود، در حالی که میانگین راهبردهای هیجان محور و اجتنابی به ترتیب ۵۲/۷ با انحراف معیار ۳/۸ و ۴۸/۳ با انحراف معیار ۴/۱ بود که حاکی از غلبه معنادار راهبردهای هیجان محور و اجتنابی در این جمعیت است. رابطه منفی و معناداری بین کاربرد راهبردهای مسئله محور و شدت نشانه های اختلال استرس (ضریب همبستگی ۰/۴۴- و سطح معناداری ۰/۰۰۱) و همچنین رابطه مثبت و معناداری بین به کارگیری راهبردهای هیجان محور با شدت نشانه ها (ضریب همبستگی ۰/۵۲ و سطح معناداری ۰/۰۰۱) مشاهده شد. نتایج تحلیل رگرسیون چندگانه نشان داد که دو دسته راهبرد مسئله محور و هیجان محور در مجموع ۳۱/۴ درصد از واریانس شدت علائم اختلال استرس را تبیین می کنند. بر اساس یافته های این پژوهش می توان نتیجه گرفت که افراد مبتلا به اختلال استرس به طور غالب از راهبردهای مقابله ای ناسازگار (هیجان محور و اجتنابی) استفاده می کنند و این سبک مقابله ای ناکارآمد با تشدید علائم همراه است، در حالی که تقویت راهبردهای مسئله محور و آموزش آنها به عنوان یک مداخله مکمل در بسته های درمانی می تواند نقش مهمی در کاهش شدت اختلال و بهبود کیفیت زندگی مبتلایان ایفا کند.

کلیدواژه ها:

اختلال استرس پس از سانحه ، راهبردهای مقابله ، استرس ، کیفیت زندگی ، ارزیابی شناختی