رفتارهای مجرمانه نوظهور ناشی از تغییرات فرهنگی و اجتماعی در ایران و راهکارهای پیشگیری از آن

جامعه ایران طی دهه های اخیر در معرض مجموعه ای از تحولات گسترده فرهنگی، اجتماعی و فناورانه قرار گرفته که الگوهای سنتی روابط اجتماعی، شیوه های هویت یابی فردی و جمعی، سبک های زندگی و نحوه تعامل افراد با یکدیگر را دگرگون کرده و گسترش فناوری های ارتباطی، نفوذ شبکه های اجتماعی، افزایش سرعت گردش اطلاعات و تغییر مرجعیت های فرهنگی، فضای اجتماعی تازه ای پدید آورده که در آن بسیاری از کنش های انسانی در قالب های جدیدی بروز پیدا می کند. پژوهش حاضر با بهره گیری از روش توصیفی تحلیلی و با اتکا بر منابع کتابخانه ای و اسناد علمی انجام گرفته و تلاش کرده با مطالعه آثار جرم شناختی، جامعه شناختی و فرهنگی، تصویری جامع از تحولات اجتماعی موثر بر شکل گیری جرایم نوظهور ارائه دهد. نتایج نشان می دهد تحولات سریع فرهنگی و اجتماعی، به ویژه در پی گسترش فضای مجازی و شبکه های اجتماعی، زمینه شکل گیری الگوهای جدیدی از رفتارهای مخاطره آمیز و مجرمانه را فراهم آورده که بسیاری از آن ها با الگوهای سنتی بزهکاری تفاوت قابل توجهی پیدا می کند. افزایش رفتارهای نمایشی در فضای دیجیتال، شکل گیری هویت های مجازی، تمایل به جلب توجه عمومی، گسترش خشونت کلامی آنلاین، بروز انواع کلاهبرداری های سایبری و ظهور چالش های خطرناک در شبکه های اجتماعی، نمونه هایی از این دگرگونی ها به شمار می رود. لذا پیشگیری موثر نیازمند رویکردی چندبعدی تلقی می شود که در آن آموزش سواد رسانه ای، تقویت مهارت های زندگی دیجیتال، افزایش آگاهی خانواده ها، اصلاح سیاست های رسانه ای، توسعه پلیس تخصصی سایبری و بازنگری در سیاست های تقنینی نقش مهمی ایفا می کند. چنین رویکردی امکان مدیریت واقع بینانه رفتارهای نوظهور را فراهم می آورد و زمینه کاهش آسیب های اجتماعی ناشی از تحولات فرهنگی و فناورانه را مهیا می سازد.

کلیدواژه ها:

جرایم نوظهور ، تحولات فرهنگی ، تغییرات اجتماعی ، فضای مجازی ، پیشگیری از جرم ، جرم شناسی فرهنگی.