اصول بنیادین حقوق بین الملل محیط زیست در سدسازی (مطالعه ای تحلیلی بر حوضه آبریز کارون بزرگ)

سدسازی به عنوان یکی از مهم ترین فعالیت های توسعه ای در بهره برداری از منابع آب، آثار گسترده ای بر محیط زیست، اکوسیستم های حساس و جریان های طبیعی رودخانه ها برجای می گذارد. حوضه آبریز کارون بزرگ طی دهه های اخیر شاهد اجرای پروژه های متعدد سدسازی بوده است؛ پروژه هایی که با وجود اهدافی چون تامین آب، تولید انرژی و مدیریت سیلاب، نگرانی های جدی زیست محیطی را به همراه داشته اند. پژوهش حاضر با رویکردی تحلیلی توصیفی، به بررسی چهار اصل بنیادین حقوق بین الملل محیط زیست شامل اصل احتیاط، اصل پیشگیری، اصل ارزیابی آثار زیست محیطی و اصل استفاده غیرزیان بار از سرزمین در ارتباط با فعالیت های سدسازی می پردازد. یافته ها نشان می دهد که این اصول به عنوان قواعد عرفی یا در حال عرفی شدن، چارچوبی الزام آور برای دولت ها در مدیریت فعالیت های بالقوه خطرناک فراهم می کنند. با این حال مطالعه رویه ها و تجربیات مرتبط با سدسازی در حوضه کارون بیانگر آن است که الزامات ناشی از این اصول در موارد متعددی رعایت نشده یا به صورت ناقص اجرا شده است. پژوهش نتیجه می گیرد که تقویت سازوکارهای ارزیابی زیست محیطی، بهبود شفافیت تصمیم گیری، ارتقای نظارت و پایش پروژه ها و توجه به تعهدات بین المللی می تواند نقش موثری در هماهنگ سازی اهداف توسعه ای با الزامات زیست محیطی داشته باشد.

کلیدواژه ها:

حقوق بین الملل محیط زیست ، سدسازی ، حوضه آبریز کارون بزرگ ، اصل احتیاط ، اصل پیشگیری