بررسی معماری ایرانی اسلامی بر اساس قانون

معماری ایرانی-اسلامی به مثابه پدیده ای فرهنگی-تاریخی، همواره در چارچوب قوانین حاکم بر جامعه، شریعت، عرف، و اصول حقوقی و شهرسازی شکل گرفته است. مقاله حاضر با رویکردی مروری و تحلیلی، به بررسی نسبت میان «قانون» و «معماری ایرانی-اسلامی» می پردازد. پرسش اصلی آن است که قانون در سطوح مختلف (شرعی، عرفی، مدنی، و حکومتی) چگونه بر کالبد، معنا، کارکرد، و سازمان فضایی معماری ایران پس از اسلام تاثیر گذاشته است. یافته ها نشان می دهد که قوانین فقهی مانند حجاب، مالکیت، وقف، ارث، و حدود، به طور مستقیم بر طراحی خانه، مسجد، بازار، و فضاهای عمومی اثر گذاشته اند. همچنین قوانین حکومتی و دیوانی (از قبیل نظام نامه های شهری، قوانین مالیاتی، و مقررات ساخت وساز) نقش تعیین کننده ای در ساماندهی بافت شهرها، ارتفاع بناها، عرض گذرها، و کاربری اراضی داشته اند. در نهایت، مقاله بر ضرورت بازخوانی «قانون در معماری» به مثابه ابزاری برای حفظ هویت و پایداری زیست جهان ایرانی-اسلامی تاکید می کند.

کلیدواژه ها:

معماری ایرانی-اسلامی ، قانون ، شریعت ، فقه شهری ، حقوق شهرسازی ، سازمان فضایی ، حجاب معماری ، وقف.