واکاوی چالش ها و فرصت های برنامه درسی پنهان در بستر آموزش های الکترونیکی و ترکیبی مدارس ابتدایی

با تغییر پارادایم آموزش از محیط های فیزیکی به سمت اکوسیستم های دیجیتال و ترکیبی، به ویژه در مقطع حساس ابتدایی، ابعاد تربیتی و لایه های پنهان یادگیری دچار تحولی بنیادین شده اند. هدف پژوهش حاضر، واکاوی چالش ها و فرصت های برنامه درسی پنهان در بستر آموزش های الکترونیکی و ترکیبی مدارس ابتدایی است. این تحقیق با رویکردی تحلیلی-انتقادی و با تکیه بر اصول برنامه ریزی درسی و روان شناسی تربیتی، به بررسی قواعد نانوشته و پیام های ضمنی پرداخته است که پلتفرم های مجازی به دانش آموزان دبستانی منتقل می کنند. یافته های پژوهش نشان می دهد که برنامه درسی پنهان در فضای مجازی مانند یک چاقوی دو لبه عمل می کند. در بخش چالش ها، عواملی نظیر «اقتدارگرایی دیجیتال» (ناشی از کنترل مکانیکی و یک طرفه کلاس توسط ابزارهای فنی)، «انزوای اجتماعی و فقر تعاملات عاطفی همسالان»، «بازتولید نابرابری های آموزشی از طریق شکاف دیجیتال» و «پدیده مداخله بیش از حد والدین» قرار دارند که به استقلال روانی و عاملیت کودک آسیب می زنند. در مقابل، این بستر نوین فرصت های بی نظیری مانند «ارتقای خودتنظیمی و مسئولیت پذیری فردی»، «شکستن انحصار مرجعیت علمی معلم و تبدیل او به تسهیل گر»، «انعطاف پذیری زمانی و مکانی یادگیری» و «شکل گیری مثلث تربیتی اصیل میان معلم، والد و دانش آموز» را فراهم می آورد.در نهایت، نتیجه گیری پژوهش تاکید می کند که برای کاهش آسیب ها و بهره گیری از ظرفیت های تربیتی این فضا، بازطراحی پلتفرم های بومی (مانند شبکه شاد) بر اساس اصول طراحی آموزشی کودک محور و آموزش آداب معاشرت دیجیتال به معلمان و والدین، ضرورتی اجتناب ناپذیر است.

کلیدواژه ها:

برنامه درسی پنهان ، آموزش الکترونیکی ، آموزش ترکیبی ، مدارس ابتدایی ، شبکه شاد ، خودتنظیمی