بررسی و واکاوی اثر بخشی روش های تدریس فعال در افزایش انگیزه تحصیلی دانش آموزان

انگیزه تحصیلی به عنوان موتور محرکه فرآیند یادگیری، نقش بنیادینی در کیفیت یادگیری، پایداری تلاش و موفقیت های تحصیلی دانش آموزان ایفا می کند. با وجود اهمیت آن، بسیاری از سیستم های آموزشی همچنان بر روش های سنتی و معلم محور تکیه دارند که اغلب منجر به کاهش انگیزه و انفعال دانش آموزان می شود. از سوی دیگر، رویکردهای نوین آموزشی بر اهمیت روش های تدریس فعال تاکید دارند. هدف از این پژوهش، بررسی اثربخشی روش های تدریس فعال در افزایش انگیزه تحصیلی دانش آموزان بود تا مشخص شود آیا تغییر رویکرد از آموزش منفعل به مشارکت فعال، می تواند تاثیر معناداری بر ابعاد مختلف انگیزه (درونی و بیرونی) داشته باشد یا خیر.روش کار: این پژوهش از نوع نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمونپس آزمون با گروه کنترل است. جامعه پژوهش شامل دانش آموزان مقطع متوسطه بودند که به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل قرار گرفتند. گروه آزمایش طی یک دوره آموزشی، تحت آموزش با روش های تدریس فعال (شامل یادگیری مشارکتی، کاوشگری و حل مسئله) قرار گرفت، در حالی که گروه کنترل از روش های تدریس سنتی و سخنرانی محور استفاده کرد. ابزار گردآوری داده ها، پرسشنامه استاندارد انگیزه تحصیلی بود که با رویکردی کیفیتفسیری و تحلیل مفهومی داده ها، الگوهای تغییر انگیزه و مکانیسم های تاثیرگذار روش های فعال مورد واکاوی قرار گرفت.یافته ها: نتایج واکاوی داده ها نشان داد که روش های تدریس فعال تاثیر مثبت و عمیقی بر ابعاد مختلف انگیزه تحصیلی دارند. در گروه آزمایش، با افزایش فرصت های مشارکت، انتخاب و تجربه موفقیت های کوچک، احساس خودکارآمدی و انگیزه درونی دانش آموزان به طور چشمگیری تقویت شد. این روش ها با ایجاد حس مالکیت بر فرآیند یادگیری و کاهش اضطراب ناشی از یادگیری غیرفعال، مانع از افت انگیزه در طول زمان شدند. در مقابل، در گروه کنترل که از روش های سنتی استفاده شد، انگیزه تحصیلی بیشتر تحت تاثیر عوامل بیرونی (مانند نمره و اجبار) باقی ماند و تغییر پایدار و عمیقی در انگیزه درونی مشاهده نشد. همچنین مشخص گردید که روش های فعال با پاسخ دادن به نیازهای روان شناختی اساسی مانند نیاز به خودمختاری، شایستگی و ارتباط، بستر مناسبی برای شکل گیری انگیزه پایدار فراهم می کنند.

کلیدواژه ها:

روش های تدریس فعال ، انگیزه تحصیلی ، یادگیری مشارکتی ، کاوشگری ، خودکارآمدی ، یادگیری عمیق ، دانش آموزان