بازطراحی یاددهی–یادگیری با هوش مصنوعی مولد در عصر دیجیتال: مروری تحلیلی بر فرصت ها، چالش ها و الزامات اخلاقی

هوش مصنوعی مولد به عنوان یکی از مهم ترین فناوری های نوظهور عصر دیجیتال، ظرفیت بازآفرینی فرایندهای یاددهی–یادگیری را در مدرسه و آموزش عالی فراهم کرده است. این فناوری می تواند در تولید محتوای آموزشی، طراحی تمرین، شخصی سازی مسیر یادگیری، ارائه بازخورد تکوینی، پشتیبانی از معلمان و تقویت یادگیری خودتنظیم نقش آفرینی کند. بااین حال، کاربست شتاب زده و فاقد چارچوب آن با چالش هایی مانند خطای محتوایی، سوگیری الگوریتمی، نقض حریم خصوصی، تضعیف اصالت تکالیف، وابستگی شناختی و تعمیق شکاف دیجیتال همراه است. هدف مقاله حاضر، تحلیل فرصت ها، چالش ها و الزامات اخلاقی استفاده از هوش مصنوعی مولد در بازطراحی یاددهی–یادگیری است. روش پژوهش، مرور روایتی تحلیلی منابع معتبر فارسی و لاتین در حوزه هوش مصنوعی آموزشی، فناوری آموزشی، طراحی یادگیری، سواد اطلاعاتی و اخلاق داده است. یافته ها نشان می دهد که هوش مصنوعی مولد زمانی به بهبود کیفیت آموزش کمک می کند که در چارچوب طراحی آموزشی هدفمند، نظارت حرفه ای معلم، بازطراحی ارزشیابی و حکمرانی اخلاقی داده به کار رود. نتیجه مقاله بر ضرورت گذار از رویکرد ابزارمحور به رویکرد تربیتی انسانی محور تاکید دارد؛ رویکردی که در آن هوش مصنوعی نه جایگزین معلم، بلکه پشتیبان عاملیت انسانی، تفکر انتقادی، عدالت آموزشی و یادگیری عمیق است.واژگان کلیدی: هوش مصنوعی مولد، یاددهی–یادگیری، آموزش دیجیتال، اخلاق هوش مصنوعی، سواد اطلاعاتی، ارزشیابی آموزشی