نقش معلم در تقویت خودباوری تحصیلی در دانش آموزان با عملکرد پایین

خودباوری تحصیلی به عنوان یکی از مولفه های اساسی انگیزش و پیشرفت آموزشی، نقش تعیین کننده ای در عملکرد و پایداری دانش آموزان در مسیر یادگیری دارد. دانش آموزان با عملکرد پایین اغلب نه تنها با ضعف در مهارت های درسی مواجه اند، بلکه از سطح پایین تری از اعتماد به توانایی های خود نیز رنج می برند که این امر می تواند چرخه ای از ناکامی و کاهش انگیزش را ایجاد کند. در این میان، معلم به عنوان نزدیک ترین عامل آموزشی به دانش آموز، نقشی کلیدی در تقویت یا تضعیف خودباوری تحصیلی ایفا می کند. پژوهش حاضر با هدف تبیین نقش معلم در تقویت خودباوری تحصیلی دانش آموزان با عملکرد پایین، به بررسی ابعاد رفتاری، عاطفی و آموزشی تعامل معلم با این گروه از دانش آموزان می پردازد. یافته های مطالعات نظری و تجربی نشان می دهد که بازخوردهای سازنده، حمایت عاطفی، انتظارات مثبت و طراحی تکالیف متناسب با سطح توانایی دانش آموزان می تواند به شکل معناداری احساس شایستگی آنان را افزایش دهد. زمانی که معلم به جای تاکید بر ضعف ها، بر پیشرفت های تدریجی تمرکز می کند، دانش آموزان تجربه موفقیت را درک کرده و نگرش مثبت تری نسبت به توانایی های خود پیدا می کنند. همچنین ایجاد فضای امن و عاری از تحقیر در کلاس درس، زمینه بروز مشارکت فعال تر دانش آموزان با عملکرد پایین را فراهم می سازد. نتایج نشان می دهد که استفاده از راهبردهایی همچون آموزش مبتنی بر تفاوت های فردی، تقویت خودتنظیمی، الگوسازی مثبت و تشویق تلاش به جای نتیجه، تاثیر چشمگیری در بهبود خودباوری تحصیلی دارد. علاوه بر این، رابطه مبتنی بر احترام و اعتماد میان معلم و دانش آموز می تواند احساس تعلق و ارزشمندی را در دانش آموزان تقویت کند و از شکل گیری باورهای منفی پایدار جلوگیری نماید. در مجموع می توان نتیجه گرفت که نقش معلم در تقویت خودباوری تحصیلی دانش آموزان با عملکرد پایین، نقشی چندبعدی و راهبردی است که نیازمند آگاهی حرفه ای، حساسیت تربیتی و مهارت های ارتباطی موثر می باشد و توجه به آن می تواند زمینه ساز ارتقای عملکرد تحصیلی و رشد روان شناختی این دانش آموزان گردد.واژگان کلیدی: نقش معلم، خودباوری تحصیلی، دانش آموزان با عملکرد پایین، انگیزش تحصیلی، حمایت آموزشی