واکاوی تمثیلات حیوانات در انتقال آموزه های تربیتی و دینی در پرتو آیات قرآنی

تمثیل یکی از شیوه های بیانی برجسته در قرآن کریم است که از طریق آن مفاهیم عمیق معرفتی، اخلاقی و تربیتی در قالب تصاویر محسوس و قابل فهم ارائه می شود. در میان این تمثیل ها، حیوانات نقش مهمی در انتقال پیام های الهی و تربیتی ایفا می کنند. پژوهش حاضر با هدف واکاوی کارکرد تمثیلات حیوانی در انتقال آموزه های تربیتی و دینی در پرتو آیات قرآن کریم انجام شده است. روش تحقیق توصیفی تحلیلی و مبتنی بر مطالعه منابع تفسیری کلاسیک و معاصر است. در این پژوهش نمونه هایی از تمثیلات حیوانی قرآن، از جمله داستان گاو بنی اسرائیل، زنبور عسل، سگ اصحاب کهف و کلاغ در ماجرای قتل هابیل بررسی شده و دیدگاه مفسران مختلف درباره ابعاد نمادین و تربیتی آنها تحلیل گردیده است. نتایج پژوهش نشان می دهد که قرآن کریم از طریق تمثیل حیوانات، مفاهیمی چون اطاعت و تسلیم در برابر فرمان الهی، نظم و کار جمعی، وفاداری به حقیقت و ظرفیت آموزندگی طبیعت را به انسان منتقل می کند. همچنین بررسی پیشینه پژوهش ها حاکی از آن است که اگرچه مطالعات متعددی درباره حیوانات در قرآن انجام شده، اما اغلب این پژوهش ها به توصیف بسنده کرده اند و کمتر به تحلیل نظام مند معنایی و تربیتی تمثیلات حیوانی پرداخته اند. از این رو، پژوهش حاضر می کوشد با رویکردی ترکیبی تفسیری تربیتی، لایه های معنایی این تمثیل ها را روشن ساخته و نقش آنها را در نظام تربیتی قرآن تبیین نماید.

کلیدواژه ها:

قرآن کریم ، تمثیل ، حیوانات در قرآن ، تربیت دینی ، نمادشناسی قرآنی.