بررسی حکمرانی تربیت معلم و هوش مصنوعی

در عصر دیجیتال، هوش مصنوعی به عنوان عاملی تحول آفرین در حوزه تربیت معلم ظهور کرده است؛ اما بدون حکمرانی جامع و چندبعدی، می تواند به جای بهبود کیفیت آموزش، چالش های اخلاقی، اجتماعی و حقوقی جدی ایجاد کند. این مقاله به بررسی جنبه های حکمرانی هوش مصنوعی در تربیت معلم در ایران پرداخته و بر این باور است که چارچوبی مشارکتی، پویا و بومی شده برای ادغام مسئولانه این فناوری ضروری است. با استفاده از روش تحلیلی-توصیفی و بر اساس مرور منابع معتبر داخلی و بین المللی، این پژوهش به چهار محور اصلی می پردازد: (۱) مفاهیم پایه حکمرانی شامل ابعاد فنی، اخلاقی، قانونی و اجتماعی؛ (۲) چالش های اخلاقی مانند سوگیری الگوریتمی، نقض حریم خصوصی، مسئولیت پذیری و شکاف دیجیتال؛ (۳) سیاست گذاری ملی و نهادی برای ادغام عادلانه و کارآمد هوش مصنوعی و (۴) نقش مشارکتی معلمان و دانشجویان در فرآیند حکمرانی. یافته ها نشان می دهد که حکمرانی موثر نیازمند تعادل بین نوآوری و احتیاط، شفافیت الگوریتم ها، بومی سازی با ارزش های فرهنگی و مذهبی، و ایجاد مکانیسم های نظارتی چندسطحی است. در پایان، پیشنهادات عملی مانند تدوین سند ملی هوش مصنوعی در آموزش عالی، راه اندازی پلتفرم ملی «معلم یار»، تشکیل کمیته های اخلاق دانشگاهی و آموزش دیجیتال مداوم ارائه شده است. این مقاله بر این نکته تاکید دارد که هوش مصنوعی باید به عنوان ابزاری کمکی در خدمت انسان و نه جایگزین آن در تربیت معلم قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، تربیت معلم ، حکمرانی فناوری ، اخلاق هوش مصنوعی ، سیاست گذاری آموزشی