مدل سازی تاثیر توسعه پایدار حمل ونقل عمومی بر کاهش آلودگی هوا

افزایش سریع جمعیت شهری، گسترش استفاده از خودروهای شخصی و رشد تقاضای سفر درون شهری، از مهم ترین عوامل تشدید آلودگی هوا در کلان شهرها به شمار می روند. در این میان، توسعه پایدار حمل ونقل عمومی به عنوان یکی از راهکارهای اساسی برای کاهش انتشار آلاینده های هوا و بهبود کیفیت محیط زیست شهری مورد توجه برنامه ریزان شهری قرار گرفته است. هدف اصلی این پژوهش، مدل سازی و ارزیابی تاثیر توسعه پایدار سیستم حمل ونقل عمومی بر کاهش آلودگی هوا در مناطق شهری است. در این راستا، تلاش شده است تا ارتباط میان گسترش زیرساخت های حمل ونقل عمومی، تغییر الگوی سفر شهروندان و میزان انتشار آلاینده های هوا مورد بررسی و تحلیل قرار گیرد.روش تحقیق در این مطالعه توصیفی–تحلیلی بوده و با استفاده از رویکرد مدل سازی کمی انجام شده است. در مرحله نخست، شاخص های مرتبط با توسعه حمل ونقل عمومی شامل طول شبکه، تعداد ناوگان فعال، سهم حمل ونقل عمومی در سفرهای شهری و میزان استفاده از خودروهای شخصی شناسایی و تحلیل شدند. سپس با بهره گیری از مدل های تقاضای سفر و مدل های برآورد انتشار آلاینده ها، تاثیر تغییر در سهم حمل ونقل عمومی بر میزان انتشار آلاینده هایی نظیر دی اکسید کربن (CO₂)، اکسیدهای نیتروژن (NOx)، مونوکسید کربن (CO) و ذرات معلق (PM۲.۵) مورد ارزیابی قرار گرفت. داده های مورد نیاز پژوهش از منابع آماری شهری، مطالعات حمل ونقل و گزارش های زیست محیطی گردآوری و با استفاده از روش های آماری و تحلیلی بررسی شد.نتایج پژوهش نشان می دهد که توسعه زیرساخت های حمل ونقل عمومی و افزایش دسترسی شهروندان به این سیستم ها می تواند به طور قابل توجهی موجب کاهش استفاده از خودروهای شخصی و در نتیجه کاهش حجم تردد شهری شود. این امر به کاهش قابل ملاحظه میزان انتشار آلاینده های هوا منجر می شود. یافته ها بیانگر آن است که افزایش سهم حمل ونقل عمومی در سفرهای شهری می تواند به کاهش انتشار آلاینده های اصلی و بهبود کیفیت هوای شهری کمک کند. همچنین توسعه سیستم های حمل ونقل پاک مانند اتوبوس های برقی و خطوط ریلی شهری نقش مهمی در دستیابی به اهداف توسعه پایدار شهری ایفا می کند. بر این اساس، برنامه ریزی و سرمایه گذاری در توسعه پایدار حمل ونقل عمومی می تواند به عنوان یکی از راهبردهای موثر در مدیریت آلودگی هوا و ارتقای کیفیت زندگی در شهرها مطرح شود.

کلیدواژه ها:

حمل ونقل عمومی پایدار ، آلودگی هوا ، مدل سازی ، توسعه شهری پایدار ، تقاضای سفر ، انتشار آلاینده ها