شناسایی و اولویت بندی عوامل محیطی و انگیزشی موثر بر گرایش دانش آموزان به مشارکت فعال در نماز جماعت مدارس

هدف از پژوهش حاضر، شناسایی و اولویت بندی عوامل محیطی و انگیزشی موثر بر گرایش دانش آموزان به مشارکت فعال در نماز جماعت مدارس در قالب یک مقاله مروری جامع و تفصیلی است. نماز جماعت در مدارس به عنوان یکی از محوری ترین برنامه های تربیتی و پرورشی، نقشی بنیادین در جامعه پذیری مذهبی، تحکیم باورهای دینی و ارتقای سلامت روانی و عاطفی نسل جوان ایفا می کند؛ با این حال، ترغیب دانش آموزان به مشارکت فعال و داوطلبانه در این فریضه مذهبی، نیازمند شناخت دقیق محرک های محیطی و انگیزه های درونی و بیرونی آنان است. روش پژوهش حاضر از نوع مروری تخصصی و تحلیلی بوده که با بررسی نظام مند مبانی نظری، اسناد تحولی و یافته های پژوهش های بومی به کالبدشکافی ابعاد مختلف این موضوع پرداخته است. یافته های تجمیع شده نشان می دهند که عوامل محیطی شامل بستر فیزیکی (مانند جذابیت، نظافت و سرمایش و گرمایش نمازخانه) و بستر اجتماعی (مانند رفتارهای الگوهای تربیتی، مدیران و معلمان) در کنار عوامل انگیزشی شامل محرک های درونی (نیاز به آرامش، حس تعلق معنوی و خودکارامدی مذهبی) و محرک های بیرونی (تشویق های کلامی، ساختارهای حمایتی همسالان و پاداش های اجتماعی) ارکان اصلی تبیین کننده رفتار عبادی دانش آموزان هستند. بر اساس نتایج اولویت بندی، مولفه های انگیزشی درونی و ویژگی های اخلاقی دعوت کنندگان بالاترین رتبه اثرگذاری را دارا هستند و پس از آن، بهسازی فضا و تجهیزات فیزیکی نمازخانه ها در اولویت های بعدی قرار می گیرند. ترویج کارآمد نماز جماعت مستلزم گذار از رویکردهای سنتی تکلیف مدار به سمت رویکردهای نوین رغبت ساز بر پایه یافته های این پژوهش است.

کلیدواژه ها:

نماز جماعت ، عوامل محیطی ، عوامل انگیزشی ، اولویت بندی تربیتی ، مدارس پویا.