بررسی تاثیر روش «نقش آفرینی شاعر در کلاس» بر افزایش مشارکت فعال و عمق تحلیل اشعار کهن فارسی در دانش آموزان پایه دهم

این اقدام پژوهی با هدف افزایش مشارکت فعال دانش آموزان در فرایند تحلیل اشعار کهن فارسی (حافظ، سعدی، مولوی، خیام) از طریق روش «نقش آفرینی شاعر در کلاس» انجام شد. جامعه آماری شامل ۳۲ دانش آموز پایه دهم (رشته علوم انسانی) در یک دبیرستان متوسطه دوم در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ بود. رویکرد پژوهش، اقدام پژوهی با روش ترکیبی (کمی-کیفی) بود. ابزارهای گردآوری داده شامل چک لیست مشاهده مشارکت (۵ شاخص)، پرسشنامه انگیزش مشارکت، مصاحبه نیمه ساختاریافته و آزمون تحلیل شعر (پیش آزمون-پس آزمون) بود. راه حل پیشنهادی طی ۸ جلسه ۷۵ دقیقه ای اجرا شد: دانش آموزان در گروه های ۴ نفره، پس از خوانش شعر، به ترتیب نقش «شاعر»، «راوی»، «منتقد معاصر» و «پرسشگر» را ایفا کردند. شاعر باید شعر را با لحن و احساس خود می خواند و به سوالات دیگران درباره قصد خود پاسخ می داد. یافته ها نشان داد میانگین نمره مشارکت فعال از ۴٫۲ به ۱۶٫۸ (از ۲۰)، میانگین نمره عمق تحلیل شعر از ۸٫۵ به ۱۷ (از ۲۰) و تعداد دانش آموزانی که داوطلبانه نظر می دادند از ۳ نفر به ۲۱ نفر در هر جلسه افزایش یافت. همچنین ۸۷٪ دانش آموزان در مصاحبه اعلام کردند که این روش باعث شده «شعر را مال خودشان بدانند». نتایج آزمون تی زوجی (p<۰.۰۰۱) معناداری تغییرات را تایید کرد. نتیجه گیری می شود که نقش آفرینی شاعر، با ایجاد «همذات پنداری» و «مسئولیت در قبال متن»، مشارکت غیرفعال را به کنشگری فعال تبدیل می کند و با نظریه یادگیری موقعیتمند (Lave & Wenger, ۱۹۹۱) و نظریه دراماتراپی (Jennings, ۲۰۱۰) هماهنگ است.

کلیدواژه ها:

اقدام پژوهی ، مشارکت دانش آموزان ، تحلیل شعر ، نقش آفرینی ، شاعر ، ادبیات کلاسیک فارسی.