کاهش بی حوصلگی و افزایش انگیزه دانش آموزان نسبت به اشعار کهن فارسی (مانند حافظ و سعدی) با استفاده از روش «مقایسه ساختاری و مضمونی با شعر امروز»

این اقدام پژوهی با هدف کاهش بی حوصلگی دانش آموزان نسبت به اشعار کهن فارسی (حافظ، سعدی، مولوی) و افزایش درک مضمون و مشارکت فعال آن ها از طریق روش «مقایسه همزمان شعر کلاسیک و شعر نو» انجام شد. جامعه آماری شامل ۳۰ دانش آموز پایه دهم یک دبیرستان متوسطه دوم در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ بود. رویکرد پژوهش، ترکیبی (کمی-کیفی) از نوع اقدام پژوهی بود. برای تشخیص مسئله و ارزیابی تاثیر اقدام، از چهار ابزار گردآوری داده استفاده شد: پرسشنامه نگرش سنج محقق ساخته (با آلفای کرونباخ ۰٫۸۴)، مصاحبه نیمه ساختاریافته، مشاهده نظام یافته با چک لیست رفتار، و آزمون درک مضمون (پیش آزمون-پس آزمون). راه حل پیشنهادی شامل ۶ جلسه ۷۵ دقیقه ای بود که در هر جلسه یک شعر امروزی (از شاملو، سهراب سپهری، فروغ فرخزاد یا نیما یوشیج) با یک شعر کهن هم مضمون مقایسه می شد و دانش آموزان جدول شباهت ها را تکمیل کرده و بیت کهن را به زبان امروزی بازنویسی می کردند. یافته ها نشان داد میانگین نمره لذت از شعر کلاسیک از ۱٫۸ به ۳٫۹ (از ۵)، میانگین نمره درک مضمون از ۱۰٫۵ به ۱۶ (از ۲۰) و میزان مشارکت داوطلبانه در کلاس از ۴ نفر به ۱۸ نفر در هر جلسه افزایش یافت. همچنین احساس نامفهومی از ۴٫۲ به ۲٫۵ کاهش یافت. نتایج آزمون تی زوجی (p<۰.۰۱) حاکی از معناداری آماری تغییرات بود. نتیجهگیری می شود که روش «مقایسه مضمونی همزمان شعر دیروز و امروز» یک راهبرد موثر، کم هزینه و مبتنی بر نظریه تراکنش روزنبلت (۱۹۷۸) و نظریه ترجمه میان نشانه ای یاکوبسن (۱۹۵۹) است که می تواند بی حوصلگی را به کنجکاوی تبدیل کرده و ادبیات کلاسیک را برای نوجوان امروز معنا دار سازد. پیشنهاد می شود این روش در سایر پایه ها و برای نثر کهن نیز آزمایش شود.

کلیدواژه ها:

اقدام پژوهی ، بی حوصلگی به ادبیات کلاسیک ، شعر نو ، درک مضمون ، نگرش دانش آموزان ، روش مقایسه ای.