تاثیر کاهش «اضطراب ریاضی» بر بهبود رفتار و مشارکت کلاسی دانش آموزان نوجوان

اضطراب ریاضی به عنوان یکی از شایع ترین و آسیب زاترین انواع اضطراب تحصیلی در میان دانش آموزان نوجوان، نه تنها عملکرد ریاضی آن ها را تحت تاثیر قرار می دهد، بلکه تاثیرات عمیق و گسترده ای بر رفتار و مشارکت کلاسی آن ها دارد. دانش آموزی که از اضطراب ریاضی رنج می برد، در مواجهه با مسائل ریاضی دچار تنش، تعریق، تپش قلب و بلوکه شدن ذهن می شود و رفتارهای اجتنابی و انفعالی مختلفی از جمله نشستن در آخرین ردیف، خودداری از پاسخ دادن به سوالات، عدم تمایل به نوشتن روی تخته، نپرسیدن سوال، غیبت های مکرر و حتی بروز رفتارهای پرخاشگرانه از خود نشان می دهد. این رفتارهای اجتنابی، چرخه معیوب اضطراب، اجتناب، عقب ماندگی درسی و تشدید اضطراب را ایجاد می کند. این پژوهش با هدف بررسی تاثیر کاهش اضطراب ریاضی بر بهبود رفتار و مشارکت کلاسی دانش آموزان نوجوان انجام شده است. این مطالعه با استفاده از روش تحقیق شبه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون با گروه کنترل انجام شده است. جامعه آماری پژوهش را دانش آموزان دختر دوره اول متوسطه تشکیل می دادند که در غربالگری اولیه، نمرات بالایی در پرسشنامه اضطراب ریاضی کسب کرده بودند. نمونه پژوهش شامل ۵۰ نفر از دانش آموزان بود که به طور تصادفی در دو گروه آزمایش (۲۵ نفر) و کنترل (۲۵ نفر) جایگزین شدند. گروه آزمایش به مدت ۱۰ جلسه ۶۰ دقیقه ای تحت برنامه کاهش اضطراب ریاضی شامل تکنیک های شناختی-رفتاری، تنفس عمیق، بازسازی شناختی، تغییر نگرش از «حل مسئله» به «بازی با مسئله»، و مواجهه تدریجی با موقعیت های اضطراب آور ریاضی قرار گرفتند. ابزارهای گردآوری داده ها شامل پرسشنامه اضطراب ریاضی (با ۲۴ گویه و پایایی ۹۰/۰) و چک لیست مشاهده رفتار و مشارکت کلاسی (محقق ساخته با ۲۰ گویه در سه بعد مشارکت فعال، رفتارهای اجتنابی و رفتارهای تعاملی مثبت با پایایی ۸۸/۰) بود. داده ها با استفاده از تحلیل کوواریانس مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. یافته ها نشان داد که برنامه کاهش اضطراب ریاضی تاثیر معناداری بر کاهش اضطراب ریاضی (با اندازه اثر ۵۳/۰) و بهبود رفتار و مشارکت کلاسی (با اندازه اثر ۴۹/۰) در گروه آزمایش داشته است. دانش آموزان گروه آزمایش پس از مداخله، اضطراب کمتری تجربه می کردند، بیشتر در کلاس مشارکت می کردند، رفتارهای اجتنابی کمتری نشان می دادند و تعاملات مثبت بیشتری با معلم و همسالان داشتند. نتایج پژوهش نشان می دهد که اضطراب ریاضی مانعی جدی برای مشارکت و یادگیری فعال است و مداخلات هدفمند برای کاهش آن می تواند جو کلاس ریاضی را به فضایی امن، حمایت گر و مشارکتی تبدیل کند. بر اساس یافته ها، پیشنهادهایی برای معلمان ریاضی و مشاوران مدارس ارائه شده است.

کلیدواژه ها:

اضطراب ریاضی ، رفتار کلاسی ، مشارکت دانش آموزان ، نوجوانان ، مداخله شناختی-رفتاری