تاثیر تبلت بر الگوهای خواب و استراحت دانش آموزان ، نقش معلمان در آگاه سازی و ارائه راهنمایی های بهداشتی

پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر استفاده از تبلت بر الگوهای خواب و استراحت دانش آموزان و همچنین نقش معلمان در آگاه سازی و ارائه راهنمایی های بهداشتی انجام شد. ورود گسترده فناوری های صفحه نمایشی به ویژه تبلت ها به زندگی کودکان و نوجوانان در دهه اخیر، نگرانی های جدی را در مورد تاثیرات منفی آن بر سلامت جسمانی و روانی، به ویژه کیفیت خواب، ایجاد کرده است. در این مطالعه ترکیبی (کمی-کیفی)، ابتدا با استفاده از روش مرور نظام مند و فراتحلیل، ۳۴ پژوهش مرتبط با تاثیر استفاده از تبلت بر شاخص های خواب (مدت خواب، تاخیر در شروع خواب، بیداری های شبانه و کیفیت ذهنی خواب) در دانش آموزان ۷ تا ۱۲ سال تحلیل شد. سپس با استفاده از روش دلفی دو مرحله ای و مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۲۶ نفر از معلمان مجرب و متخصصان سلامت کودک، نقش معلمان در آگاه سازی و ارائه راهنمایی های بهداشتی شناسایی و اولویت بندی گردید. یافته های فراتحلیل نشان داد که استفاده از تبلت در ساعات نزدیک به خواب (یک ساعت قبل از خواب) با اندازه اثر ترکیبی ۶۳/۰- تاثیر منفی معناداری بر کیفیت خواب دارد و به طور خاص، مدت خواب را ۴۲/۰- انحراف معیار کاهش، تاخیر در شروع خواب را ۵۸/۰+ انحراف معیار افزایش و دفعات بیداری شبانه را ۳۶/۰+ انحراف معیار افزایش می دهد. همچنین استفاده از تبلت در تاریکی مطلق (بدون نور محیطی) و با حداکثر روشنایی صفحه، شدیدترین اثرات منفی را به همراه داشت. از سوی دیگر، نقش معلمان در سه حوزه اصلی «آگاه سازی مستقیم دانش آموزان»، «آموزش والدین از طریق جلسات و پیام های هفتگی» و «الگوسازی رفتار بهداشتی در مدرسه» با میانگین اهمیت بالای ۸ از ۹ شناسایی شد. در مجموع، نتایج این پژوهش نشان می دهد که آموزش بهداشت خواب مبتنی بر مدرسه، با محوریت معلم، می تواند یک راهبرد موثر و کم هزینه برای کاهش پیامدهای منفی استفاده از تبلت بر خواب دانش آموزان باشد.

کلیدواژه ها:

تبلت ، الگوهای خواب ، دانش آموزان ابتدایی ، معلمان ، آگاه سازی بهداشتی.