ارزیابی انتظارات فارابی از دین با تکیه بر دیدگاه های فلسفی وی

در این مقاله، تلاش شده است تا با تاکید بر دیدگاه های فلسفی ابونصر محمد بن محمد فارابی، فیلسوف مسلمان سده چهارم هجری، مانند تعریف دین به نظامی جامع و فراگیر که باید به نیازهای فردی و اجتماعی انسان پاسخ دهد یا تاکید وی بر سعادت فردی به معنای کمال و تجرد عقلانی و سعادت اجتماعی به معنای تحقق جامعه ای فاضل و عادل، انتظارات وی از دین بیان شده و در نهایت، در ارزیابی دیدگاه های وی، انتظار وی از دین متناسب با نیازهای سطوح عالی انسان، توجه به زبان تمثیلی متون مقدس برای عموم مردم،استفاده وی از نظریه های فلسفی برای دفاع از آموزه های دین و تاکید بر کارکرد اجتماعی دین متناسب با شرایط تاریخی از نکات برجسته دیدگاه او شمرده شده است. اما در انتقاد از دیدگاه های وی، بیان شده است که اولا تعریف او از سعادت و مدینه فاضله آرمانی است ثانیا دیدگاه وی درباره نسبت دین و فلسفه مستلزم تقلیل دین به فلسفه است ثالثا دیدگاه وی درباره دین، برغم گستردگی دامنه آن، همه ابعاد دین را دربر نمی گیرد و از این جهت هم، مستلزم تقلیل دین به برخی ابعاد دین است رابعا اگرچه، طبق دیدگاه وی درباره دین، دین به نیازهای معرفتی، اخلاقی، روانی و اجتماعی انسان ها پاسخ دهد ولی بنظر می رسد که انتظار پاسخ گویی انحصاری دین به تمام این انتظارات بسیار دشوار است.

کلیدواژه ها:

فارابی ، انتظار از دین ، سعادت ، ملت ، دین و فلسفه