نسبت سنجی اخلاق به مثابه بخشی از حکمت عملی با مراتب وجودی از نگاه امام خمینی (ره) و دلالت های تمدنی آن

یکی از مباحثی که همیشه در فلسفه اسلامی مدنظر بوده، و در حکمت عملی بحث شده، بحث از «اخلاق» است. فیلسوفان اسلامی با اثرپذیری از اخلاق نیکوماخوسی، تلقی شان از اخلاق عمدتا ارسطویی بوده است. اما با این حال نوآوری های خاص خودشان را نیز در این زمینه داشته اند. یکی از منشاهای نورآوری در آثار فیلسوفان اسلامی، مراجعه به منابع اسلامی، از جمله قرآن و حدیث بوده است.از آنجا که فیلسوفان اسلامی برای تببین هر پدیده ای، هستی شناسانه با آن مواجه می شوند، در مورد اخلاق نیز نوآوری های فلسفه اسلامی را به کار گرفته اند تا تببینی هستی شناختی از اخلاق به دست بدهند. از نمونه های برجسته این کار در دوره معاصر، تحقیق امام خمینی رحمه الله در کتاب چهل حدیث است. ایشان با تطبیق حدیثی از اصول کافی درباره انواع علم، و مراتب سه گانه اشراقی-صدرایی درباره هستی و ادراک (مراتب عقلی، مثالی و مادی)، جایگاه اخلاق را بعد مثالی انسان می داند و علم اخلاق را متصدی تربیت این بعد انسان معرفی می کند.در این مقاله با بررسی کتابخانه ای آثار امام خمینی و پیگیری ایده های آن در سنت اخلاق اسلامی و فلسفه اسلامی، از روش تحلیلی برای بررسی و توضیح ایده های آن استفاده شده است و نسبت میان بخش های مختلف کلام امام خمینی و مبانی آن ارزیابی شده است.

کلیدواژه ها:

اخلاق ، عالم خیال ، عالم مثال ، حکمت عملی ، مراتب وجودی