اسانس اکالیپتوس (Eucalyptus spp) در شمال ایران: مقایسه ترکیبات با استانداردهای جهان و تولیدکننده های برتر

اسانس اکالیپتوس (Eucalyptus spp) به دلیل داشتن ترکیباتی نظیر ۱,۸-سینئول و آلفاپینن، در صنایع مختلف از جمله دارویی و غذایی کاربرد زیادی دارد. با وجود معرفی گونه های مختلف این گیاه در ایران، مطالعات تطبیقی اندکی در زمینه مقایسه کیفیت و کمیت اسانس ها با گونه های دیگر در ایران و کشورهای دیگر صورت گرفته است. این پژوهش با هدف بررسی ترکیبات شیمیایی اسانس E. camaldulensis  و E. globulus در شمال ایران و مقایسه آن با استانداردهای جهانی انجام شد. برگ ها از منطقه بهشهر جمع آوری و اسانس به روش تقطیر با آب استخراج گردید. بازده اسانس ها با فرمول وزنی-وزنی محاسبه و ترکیبات شیمیایی با روش های کروماتوگرافی گازی و کروماتوگرافی گازی-طیف سنجی جرمی شناسایی شد. بازده در E. globulus ۶/۲ درصد و در E. camaldulensis ۲/۱ درصد بود. ۱,۸-سینئول، ترکیب غالب هر دو گونه بود. E. globulus  با ۱۹/۸۳ درصد ۱,۸-سینئول کاملا منطبق با استاندارد ISO ۳۰۶۵:۲۰۱۱ بود، درحالی که مقدار ۱,۸-سینئول در E. camaldulensis  (به مقدار ۴۶/۳۹ درصد) پایین تر از حد استاندارد قرار داشت. آلفاپینن در  E. globulus به مقدار ۲۴/۷ درصد در محدوده استاندارد و در E. camaldulensis  به مقدار ۲۸/۱۳ درصد بالاتر از حد استاندارد قرار داشت. مقدار ترکیب ۱,۸-سینئول E. globulus در محدوده استاندارد ISO ۷۷۰:۲۰۰۲ قرار داشت و آلفاپینن اندکی کمتر از حداقل استاندارد بود. مطابقت ترکیب اصلی  E. globulusبا استانداردها، آن را به گزینه مناسبی به منظور استفاده در صنایع دارویی و غذایی تبدیل میکند. هرچند E. camaldulensis از نظر مقدار ۱,۸-سینئول با استانداردها مطابقت نداشت، اما دارا بودن درصد بالای آلفاپینن و ترکیبات متنوع تر، این اسانس را برای کاربردهایی که به مونوترپن های متنوع نیاز دارد، مناسب می سازد.

کلیدواژه ها:

استاندارد ایزو ، سزکوئی ترپن ، کروماتوگرافی گازی ، مونوترپن