پدیدارشناسی زبان در آینه ی هستی شناسی «رود راوی»

رمان رود راوی اثر ابوتراب خسروی، با گسست از سنت های رئالیستی و عبور از بازی های زبانی صرفا فرمالیستی، افقی نوین در ادبیات داستانی ایران می گشاید؛ افقی که در آن «کلمه» از سطح یک نشانه قراردادی فراتر رفته و به موجودیتی مستقل و جسمانی بدل می شود. پژوهش حاضر با اتکا بر رویکرد «پسا-انتقادی» و مبانی پدیدارشناسی موریس مرلو-پونتی، سازوکار دگردیسی زبان به ماده المواد آفرینش را در این اثر می کاود. مسئله محوری این جستار، تبیین فرایندی است که طی آن زبان از ابزار بازنمایی واقعیت، به جوهره برسازنده جهانی خودبسنده تغییر ماهیت می دهد. نویسنده با گره زدن خلاقانه میراث عرفانی، به ویژه کیهان شناسی ابن عربی، به شگردهای روایی مدرن، گونه ای «هستی شناسی نوشتاری» را بنیان نهاده که در آن نیروی تکوین، از ساحت قدسی به قلم نویسنده منتقل شده است. واکاوی مفاهیمی چون «تجسد واژه» و «مکان مندی زبان» آشکار می سازد که در این منظومه فکری، مرزهای انتولوژیک میان انسان و متن فروریخته است؛ به گونه ای که بدن ها ماهیت نوشتاری می یابند و شهرها هیئتی آرشیوی و لایه لایه به خود می گیرند.یافته های پژوهش نشان می دهد که در رود راوی، نوشتن هم ارز زیستن و فراتر از آن، عین کنش آفرینش است. این چرخش هستی شناختی، خواننده را از مقام مفسر بیرونی جدا کرده و به ساکن قلمرو زبان بدل می سازد تا تجربه ای بی واسطه از جهانی داشته باشد که در آن مرگ همان خط خوردگی از صفحه، و جاودانگی، ثبت شدن در تذکره هاست.

کلیدواژه ها:

رود راوی ، پدیدارشناسی زبان ، هستی شناسی متن ، جسمیت کلمه ، رویکرد پسا-انتقادی