تحلیل عاملی اکتشافی علل وقوع آتش سوزی و حوادث شهری ( مطالعه موردی : کلانشهر مشهد )

این پژوهش با هدف شناسایی منشا و علل پنهان موثر بر وقوع آتش سوزی و حوادث در کلانشهر مشهد انجام شده است. تحقیق حاضر از نوع توصیفی- تحلیلی است که با روش تحلیل عاملی اکتشافی‎ ‎انجام شده است. در این تحقیق از داده های آماری ثبت شده حریق و حوادث سازمان آتش نشانی شهر مشهد طی سالهای ۱۳۹۵ الی ۱۴۰۳ استفاده شد. داده های مربوط به علل و منشا وقوع آتش سوزی در ۲۵ مولفه مختلف و داده های مربوط به حوادث شهری‎ ‎در ۲۱ مولفه دسته بندی‎ ‎گردیدند. کفایت نمونه و مناسب بودن ماتریس همبستگی در بخش آتش سوزی با‎ KMO=۰.۸۸۸ ‎و آزمون بارتلت‎ χ²(۳۰۰)=۲۳۱۴.۱۸۳, p<۰.۰۰۱ ‎تایید گردید و در بخش حوادث شهری (غیر از آتش سوزی ) با‎ KMO=۰.۸۱۶ ‎و آزمون بارتلت‎ χ²(۲۱۰)=۱۰۰۰.۴۷۶ , p<۰.۰۰۱ ‎ نیز مورد تائید قرار گرفت‎.‎ تحلیل عاملی اکتشافی، پنج عامل اصلی برای دسته آتش سوزی ها شناسایی کرد که در مجموع ۷۰.۷۵% از واریانس را تبیین می کنند. عوامل اصلی شامل گرمای اجزای شبکه توزیع برق و مشکلات الکتریکی وسائل برقی(۴۶.۹۶%)، بی احتیاطی و رفتارهای پرخطر انسانی (۸.۱۳%) ، اشتعال مایعات و گازهای قابل اشتعال(۵.۹۷%) و فعالیت های روزانه پرریسک(۵.۰۷%) بودند. در دسته حوادث شهری(امداد و نجات) نیز پنج عامل شناسایی شد که در مجموع ۷۴.۱۴% واریانس را پوشش می دادند . عوامل اصلی شامل محبوس شدن در فضاهای بسته، آسانسور و گیرکردن اعضای بدن(۳۹.۴۱۲%)، مخاطرات سازه ای، آوار ساختمان و سقوط ‎ ‎های غیرمستقیم (۱۴.۶۵۸%) ، حوادث آب گرفتگی و اتفاقات زیرساخت آب/فاضلاب (۸.۸۳۸%) و حوادث گاز شهری و مسمومیت های تنفسی (۶.۰۷۴%) بودند‎.‎

کلیدواژه ها:

آتش سوزی ، حوادث ، تحلیل عاملی اکتشافی ، ایمنی شهری ، مشهد