منابع مالی و روش های جمع آوری مالیات در حکومت سلجوقیان کرمان

با تاسیس حکومت سلجوقیان کرمان در نیمه نخست سده پنجم هجری قمری توسط ملک قاورد سلجوقی و هم زمان با تسلط وی و فرزندانش بر این سرزمین در طی قرون پنجم و ششم هجری قمری، تشکیلات اداری و سازوکارهای مالی نیز برای جمع آوری و جبایت درآمدهای مالیاتی شکل گرفت. نوشتار حاضر با استفاده از روش مطالعات تاریخی و با رویکردی توصیفی تحلیلی در پی بررسی و تبیین این موضوع است. در همین راستا، پرسش اصلی پژوهش آن است که رویکرد دولتمردان سلجوقی کرمان نسبت به امور مالی و گردآوری مالیات ها چگونه بوده و منابع مالیاتی این حکومت بر چه پایه هایی استوار بوده است؛ تجارت یا زمین داری؟ یافته های پژوهش نشان می دهد که نخستین و مقتدرترین حاکمان سلجوقی کرمان، همچون ملک قاورد، ملک تورانشاه و ملک ارسلانشاه اول، در گام نخست کوشیدند با گسترش قلمرو خود در نواحی جنوبی کرمان، هرمز و عمان، بخش قابل توجهی از درآمدهای مالیاتی را به دست آورند. از سوی دیگر، با ایجاد امنیت و فراهم ساختن زیرساخت های تجاری، امنیتی و رفاهی، به رونق تجارت در کرمان کمک کردند و با استفاده از شیوه های مالیات گیری مستقیم و غیرمستقیم، همچون ضمان، اقطاع و ...، بر میزان درآمدهای مالیاتی خود افزودند. با این حال، این وضعیت همیشگی نبود و عواملی مانند چالش های جانشینی در اواخر دوره حکومت سلجوقیان بر کرمان، موجب نوسان شدید در میزان درآمدهای مالیاتی شد.

کلیدواژه ها:

کرمان ، سلجوقیان ، نظام مالیه ، منابع مالی ، انواع مالیات ها