بررسی و تبیین احکام اسلامی در توزیع عدالت فضایی کاربری های آموزشی و فضای سبز در شهرسازی ایرانی – اسلامی (مطالعه موردی: محلات منطقه ۹ مشهد)

زمینه و هدف: طبق آموزه های دین اسلام، عدالت از جمله اساسی ترین و بنیادی ترین اصول حاکم بر نظام زیستی و رفتار انسان است. در این میان برخی مناطق شهری وجود دارند که به لحاظ توزیع عدالت فضایی نه تنها نیازهای شهروندان و دسترسی برابر آنها به کاربری های شهری را تامین نمی کنند بلکه باعث ایجاد مشکلاتی نیز برای شهروندان شده اند. در ایران بسیاری از طرح و برنامه های توسعه شهری مبتنی بر قواعد دین اسلام و پارادایم های یک جامعه اسلامی نمی باشد. لذا الگوگیری از بیگانگان در در فرایند طراحی و برنامه ریزی در شهرهای اسلامی ممنوع بوده و جایز نیست. هدف از این مقاله استخراج بایدها و نبایدهای احکام اسلامی در توزیع عدالت فضایی کاربری های آموزشی و فضای سبز در شهرسازی ایرانی – اسلامی می باشد.روش پژوهش: روش پژوهش حاضر از نوع توصیفی– تحلیلی بوده و داده ها با تکیه بر منابع کتابخانه ای (شامل نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن کشور و طرح جامع شهر مشهد) و روش میدانی بصورت برداشت کالبدی جمع آوری شده است. با استفاده از روش تحلیل محتوای متون و استدلال منطقی به استخراج مولفه های موثر بر تحقق پذیری توزیع عدالت فضایی در شهرسازی ایرانی– اسلامی پرداخته شده است.یافته ها و نتایج: محدوده مورد مطالعه پژوهش نتوانسته از احکام اسلامی در توزیع عدالت فضایی بهره بگیرد و به اهداف متعالی آن دست پیدا بکند. بنابراین جهت برقراری عدالت در توزیع فضا و دسترسی برابر به کاربری ها در شهر اسلامی برای عموم مردم به ویژه افراد کم برخوردار جامعه، رعایت قواعد فقهی اسلام در تهیه و اجرای طرح های توسعه شهری لازم الاجرا می باشد.

کلیدواژه ها:

قواعد فقهی ، احکام اسلامی ، عدالت ، توزیع فضایی ، شهر اسلامی ، مشهد