تاثیر هوش هیجانی مدیران بر بهبود کیفیت فرآیندهای یاددهی-یادگیری و رضایت شغلی معلمان

در چند دهه اخیر، مطالعات مدیریت و رهبری آموزشی به این نتیجه قطعی رسیده است که مدیر مدرسه، پس از معلم کلاس، مهم ترین عامل تعیین کننده کیفیت فرآیندهای یاددهی-یادگیری و جو عاطفی حاکم بر مدرسه است. با این حال، علی رغم اهمیت حیاتی این نقش، نظام آموزشی ایران در انتخاب، آموزش و توانمندسازی مدیران مدارس، عمدتا بر شاخص های شناختی (مانند مدرک تحصیلی، سابقه خدمت، و نمرات دوره های مدیریتی) تمرکز دارد و تقریبا به طور کامل «هوش هیجانی» مدیران (توانایی درک، مدیریت و به کارگیری موثر احساسات خود و دیگران) را نادیده می گیرد. مدیر مدرسه ای که از هوش هیجانی پایینی برخوردار است، این مطالعه با استفاده از روش تحقیق کمی از نوع توصیفی-همبستگی و با رویکرد مدل سازی معادلات ساختاری انجام شده است. جامعه آماری پژوهش را کلیه معلمان مقطع ابتدایی و دوره اول متوسطه تشکیل می دادند. نمونه پژوهش شامل ۳۸۰ نفر از معلمان بود که به روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای انتخاب شدند. ابزارهای گردآوری داده ها شامل سه پرسشنامه استاندارد بود: پرسشنامه هوش هیجانی شرینگ (با ۳۳ گویه و پنج مولفه: خودآگاهی، خودمدیریتی، خودانگیزشی، همدلی، و مهارت های اجتماعی)، پرسشنامه رضایت شغلی مینه سوتا (با ۲۰ گویه و دو مولفه: رضایت درونی و رضایت بیرونی)، و پرسشنامه کیفیت فرآیندهای یاددهی-یادگیری (محقق ساخته با ۲۵ گویه و پنج مولفه: جو یادگیری، روش های تدریس فعال، تعامل معلم-دانش آموز، بازخورد و ارزشیابی، و خلاقیت و نوآوری در تدریس). پایایی پرسشنامه ها با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ به ترتیب ۹۲/۰، ۹۰/۰، و ۸۹/۰ محاسبه گردید. داده ها با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون، تحلیل رگرسیون چندگانه، و مدل سازی معادلات ساختاری با نرم افزارهای SPSS و AMOS مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. یافته ها نشان داد که بین هوش هیجانی مدیران با رضایت شغلی معلمان وبا کیفیت فرآیندهای یاددهی-یادگیری همبستگی مثبت و معناداری وجود دارد. نتایج تحلیل رگرسیون نشان داد که از میان پنج مولفه هوش هیجانی، مولفه های «همدلی» و «مهارت های اجتماعی» قوی ترین پیش بین کننده های رضایت شغلی معلمان و مولفه های «خودانگیزشی» و «خودمدیریتی» قوی ترین پیش بین کننده های کیفیت فرآیندهای یاددهی-یادگیری هستند.

کلیدواژه ها:

هوش هیجانی مدیران ، رضایت شغلی معلمان ، کیفیت یاددهی-یادگیری ، جو مدرسه ، فرسودگی شغلی