نقش بازی های آموزشی در افزایش انگیزه و مشارکت دانش آموزان ابتدایی در کلاس درس

پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش بازی های آموزشی در افزایش انگیزه و مشارکت دانش آموزان دوره ابتدایی در کلاس درس انجام شد. در دهه های اخیر، رویکردهای سنتی تدریس با نقدهای جدی از سوی نظریه پردازان یادگیری مواجه شده اند و یکی از راهکارهای نوین برای پاسخ به چالش کاهش انگیزه و مشارکت دانش آموزان، بهره گیری از بازی های آموزشی است. در این مطالعه مروری-تحلیلی و فراتحلیلی، با بهره گیری از مبانی نظری نظریه یادگیری مبتنی بر بازی، نظریه خودتعیین گری و نظریه جریان (Flow)، تاثیر بازی های آموزشی دیجیتال و غیردیجیتال بر دو متغیر کلیدی انگیزه تحصیلی (درونی و بیرونی) و مشارکت فعال دانش آموزان (مشارکت رفتاری، عاطفی و شناختی) در مقطع ابتدایی تبیین گردید. یافته های حاصل از ۳۸ پژوهش تجربی و نیمه تجربی انجام شده در ایران و جهان نشان داد که بازی های آموزشی با اندازه اثر ترکیبی ۹۴/۰ (بر اساس مدل اثرات تصادفی) تاثیر معنادار و بزرگی بر افزایش انگیزه دانش آموزان دارند. همچنین اندازه اثر بازی های آموزشی بر مشارکت دانش آموزان برابر با ۸۶/۰ به دست آمد که در سطح بزرگ ارزیابی می شود. بازی های مبتنی بر همکاری گروهی (تیمی) نسبت به بازی های رقابتی فردی، تاثیر بیشتری بر مشارکت عاطفی و احساس تعلق به کلاس داشتند. همچنین بازی های غیردیجیتال (بازی های فیزیکی، کارتی و تخته ای) در پایه های اول و دوم ابتدایی اثربخش تر از بازی های دیجیتال بودند، در حالی که در پایه های پنجم و ششم، بازی های دیجیتال با داستان پردازی تعاملی از اثربخشی بالاتری برخوردار بودند. در مجموع، نتایج این پژوهش نشان می دهد که طراحان آموزشی و معلمان می توانند با گنجاندن هدفمند بازی های آموزشی متناسب با سن و ویژگی های رشدی دانش آموزان، شاهد افزایش چشمگیر انگیزه و مشارکت در فرایند یادگیری باشند.

کلیدواژه ها:

بازی های آموزشی ، انگیزه تحصیلی ، مشارکت دانش آموزان ، دوره ابتدایی.