سیمای فرهنگی مینودشت با تکیه بر فرهنگ و آداب و رسوم قزلباشان

شهرستان مینودشت (با نام سابق حاجیلر) در شمال شرقی ایران، دارای فرهنگی غنی و متنوع است که حاصل آمیختگی قوم های ترک قزلباش و تات های محلی (فارس زبان) در طول تاریخ است. این پژوهش به بررسی و مستندنگاری هویت فرهنگی، آداب و رسوم و صنایع دستی شهرستان مینودشت (حاجیلر سابق) در استان گلستان می پردازد. یافته های این تحقیق که بر پایه منابع مکتوب تاریخی و خاطرات شفاهی بزرگان منطقه استوار است، نشان می دهد که مینودشت با پیشینه ای کهن در ولایت جرجان و کبودجامه، دارای بافت فرهنگی منحصربه فردی از اقوام تات و قزلباش است. در این راستا، مناسک گذر (عروسی)، آیین های مذهبی (عزاداری های محرم و اعیاد اسلامی)، نظام های همیاری اجتماعی (یاور و بدل)، و بازی های بومی مورد واکاوی قرار گرفته است. بخش مهمی از این پژوهش به صنعت باستانی نوغانداری و ابریشم بافی اختصاص یافته که با باورهای مذهبی (رسم پیغمبر شاخه) پیوند خورده است. همچنین، صنایع دستی متنوع منطقه در حوزه های بافت پلاس، نمد، ابزارهای چوبی (مانند دوره و دیوگ)، نی بافی (تسکن و سوره) و صنایع چرمی (چاروق دوزی) معرفی شده اند. نتایج تحقیق بیانگر آن است که باورهای عامیانه در مورد پدیده های طبیعی، رزق و روزی و درمان های سنتی (رسم شوت گزمه)، نقشی محوری در تنظیم روابط اجتماعی و معیشتی مردم این دیار ایفا می کرده است. ثبت این میراث معنوی، علاوه بر حفظ هویت محلی، دریچه ای به سوی شناخت عمیق تر مردم شناسی منطقه شمال ایران می گشاید.این پژوهش با هدف واکاوی ابعاد مختلف زندگی اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی مردم این منطقه، به بررسی آداب و رسوم ازدواج، مناسک مذهبی (محرم و صفر)، بازی های بومی، صنایع دستی و باورهای عامیانه پرداخته است.

کلیدواژه ها:

مینودشت (حاجیلر) ، فرهنگ عامه ، آداب و رسوم عروسی ، عزاداری محرم ، نوغانداری ، صنایع دستی ابریشمی ، بازی های بومی ، باورهای عامیانه ، همیاری اجتماعی (یاور) ، میراث ناملموس.