تحلیل برنامه های درسی هنرستان های ایران با رویکرد شایستگی محور: چالش ها، الگوها و راهکارهای اجرایی

آموزش های فنی و حرفه ای و کاردانش (TVET) نقش حیاتی در توسعه اقتصادی و اجتماعی جوامع ایفا می کنند. در سال های اخیر، تحول پارادایم از رویکرد محتوا-محور به رویکرد شایستگی محور (Competency-Based Approach - CBA) به عنوان یک ضرورت جهانی مطرح شده است تا اطمینان حاصل شود که فارغ التحصیلان دارای مهارت ها، دانش و نگرش های مورد نیاز بازار کار هستند. این پژوهش با هدف تحلیل انتقادی برنامه های درسی هنرستان های ایران در پرتو رویکرد شایستگی محور انجام شده است. روش تحقیق از نوع توصیفی-تحلیلی بوده و داده ها از طریق بررسی اسنادی، مطالعات کتابخانه ای و مقایسه تطبیقی با الگوهای بین المللی گردآوری و تحلیل شده اند. یافته ها نشان می دهند که گرچه سیاست گذاری های کلان در ایران به سمت شایستگی محوری حرکت کرده، اما در سطح اجرای برنامه های درسی هنرستان ها، شکاف های ساختاری، آموزشی و ارزیابی مشهودی وجود دارد. چالش هایی نظیر عدم انطباق کامل محتوا با نیازهای واقعی صنعت، ضعف در طراحی استانداردهای شایستگی شفاف و استفاده ناکافی از روش های ارزشیابی عملکردی، مانع تحقق اهداف آموزش شایستگی محور شده است. این مقاله پس از ارائه مبانی نظری، به بررسی موانع موجود پرداخته و در نهایت، راهکارهای عملیاتی مبتنی بر الگوهای موفق بین المللی برای ارتقاء کیفیت و کاربردی سازی رویکرد شایستگی محور در نظام آموزش فنی و حرفه ای ایران ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

برنامه درسی ، آموزش فنی و حرفه ای ، شایستگی محور ، هنرستان ، تحلیل محتوا ، توسعه نیروی کار.