طراحی و اعتبارسنجی الگوی برنامه ریزی درسی انعطاف پذیر برای مدارس ابتدایی چندپایه منطقه کوهرنگ

مدارس ابتدایی چندپایه، به ویژه در مناطق روستایی، کوهستانی و کم برخوردار، بخشی مهم از سازوکار تحقق عدالت آموزشی در نظام های تعلیم و تربیت به شمار می روند؛ با این حال، استمرار فعالیت این مدارس در چارچوب برنامه های درسی متمرکز، ثابت و کم توجه به اقتضائات محلی، چالش های متعددی را در زمینه مدیریت کلاس، زمان بندی آموزش، انطباق محتوا، ارزشیابی یادگیری و پاسخ گویی به تفاوت های فردی دانش آموزان ایجاد کرده است. پژوهش حاضر با هدف طراحی و اعتباریابی الگوی برنامه ریزی درسی انعطاف پذیر در مدارس ابتدایی چندپایه منطقه کوهرنگ انجام شد. این مطالعه از نظر هدف، کاربردی و از نظر رویکرد، آمیخته اکتشافی بود. در بخش کیفی، داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته با متخصصان برنامه ریزی درسی، کارشناسان آموزش ابتدایی، مدیران مدارس و آموزگاران باتجربه مدارس چندپایه گردآوری شد و با استفاده از تحلیل مضمون مورد بررسی قرار گرفت. در بخش کمی، به منظور اعتباریابی الگوی استخراج شده، پرسش نامه ای محقق ساخته بر پایه مضامین اصلی طراحی و در میان گروهی از صاحب نظران و کنشگران آموزشی توزیع شد. یافته ها نشان داد که الگوی برنامه ریزی درسی انعطاف پذیر در مدارس چندپایه منطقه کوهرنگ بر هشت مولفه اساسی شامل نیازسنجی بومی و زمینه محور، سازمان دهی تلفیقی و مارپیچی محتوا، طراحی فعالیت های چندسطحی، بازتعریف نقش معلم به عنوان تسهیل گر یادگیری، انعطاف در زمان بندی و مدیریت فرصت های آموزشی، ارزشیابی تکوینی و فرایندی، بهره گیری از منابع محلی و ظرفیت های اجتماعی، و پشتیبانی مدیریتی و نهادی استوار است. نتایج اعتباریابی نیز نشان داد که الگوی پیشنهادی از نظر روایی محتوایی، تناسب مفهومی و قابلیت اجرا در سطح مطلوبی قرار دارد. بر اساس یافته ها، الگوی پیشنهادی می تواند به عنوان چارچوبی بومی، معتبر و قابل اجرا برای بهبود کیفیت برنامه ریزی درسی در مدارس ابتدایی چندپایه، کاهش نابرابری آموزشی و ارتقای اثربخشی تدریس و یادگیری در مناطق مشابه به کار گرفته شود.