بررسی رابطه بین توانمندسازی روان شناختی معلمان و عملکرد آموزشی آن ها: نقش میانجی عدالت سازمانی

پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه بین توانمندسازی روان شناختی معلمان و عملکرد آموزشی آن ها با نقش میانجی عدالت سازمانی در مدارس متوسطه دوم شهر اصفهان انجام شد. توانمندسازی روان شناختی به عنوان یکی از مفاهیم کلیدی در مدیریت منابع انسانی، به احساس معلمان نسبت به شایستگی، معنی داری، تاثیرگذاری و خودتعیینی در محیط کار اطلاق می شود. عملکرد آموزشی معلمان نیز شامل مولفه هایی مانند کیفیت تدریس، مدیریت کلاس، ارزشیابی موثر و ایجاد انگیزه در دانش آموزان است. در این میان، عدالت سازمانی به عنوان ادراک معلمان از رفتار عادلانه مدرسه در چهار بعد توزیعی (توزیع عادلانه منابع و پاداش ها)، رویه ای (شفافیت و ثبات فرایندهای تصمیم گیری)، تعاملی (رفتار محترمانه و با کرامت مدیر با معلمان) و اطلاعاتی (ارائه اطلاعات شفاف و کافی درباره تصمیمات) می تواند نقش میانجی در رابطه بین توانمندسازی و عملکرد ایفا کند. در این مطالعه توصیفی-همبستگی با رویکرد مدل سازی معادلات ساختاری، ۲۸۰ نفر از معلمان مدارس متوسطه دوم شهر اصفهان به روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه توانمندسازی روان شناختی اسپریتزر (۱۹۹۵)، پرسشنامه عدالت سازمانی گرینبرگ (۱۹۸۷) و پرسشنامه عملکرد آموزشی معلمان بود. یافته های پژوهش نشان داد که بین توانمندسازی روان شناختی و عملکرد آموزشی معلمان همبستگی مثبت و معناداری وجود دارد. همچنین بین عدالت سازمانی و عملکرد آموزشی نیز همبستگی مثبت و معناداری مشاهده شد. نتایج مدل سازی معادلات ساختاری نشان داد که عدالت سازمانی نقش میانجی جزئی در رابطه بین توانمندسازی روان شناختی و عملکرد آموزشی ایفا می کند؛ به عبارت دیگر، توانمندسازی روان شناختی هم به طور مستقیم بر عملکرد آموزشی تاثیر می گذارد و هم از طریق افزایش ادراک عدالت سازمانی در معلمان به طور غیرمستقیم عملکرد را بهبود می بخشد. در میان ابعاد توانمندسازی، «معنی داری» و «شایستگی» قوی ترین پیش بین های عملکرد آموزشی بودند. در میان ابعاد عدالت سازمانی، «عدالت تعاملی» (رفتار محترمانه مدیر) قوی ترین نقش میانجی را داشت. در مجموع، یافته ها نشان می دهد که مدارس برای بهبود عملکرد معلمان، باید هم به توانمندسازی روان شناختی آن ها (از طریق مشارکت در تصمیم گیری، اعتماد به آن ها و ایجاد معنی در کار) و هم به عدالت سازمانی (توزیع عادلانه منابع، شفافیت رویه ها و احترام به معلمان) توجه کنند. بر اساس یافته ها، پیشنهادهای عملی برای مدیران مدارس، برنامه ریزان آموزشی و سیاست گذاران نظام آموزش و پرورش ارائه گردیده است.

کلیدواژه ها:

توانمندسازی روان شناختی معلمان ، عملکرد آموزشی ، عدالت سازمانی ، عدالت تعاملی ، مدارس متوسطه.