مسائل مربوط به سلامت جسمی (چشم درد، گردن درد) ناشی از استفاده طولانی مدت از تبلت در دانش آموزان: نقش مدارس در فرهنگ سازی و ارائه راهنمایی.

پژوهش حاضر با هدف بررسی مسائل مربوط به سلامت جسمی ناشی از استفاده طولانی مدت از تبلت در دانش آموزان مقطع ابتدایی و متوسطه اول و ارائه راهکارهایی برای نقش مدارس در فرهنگ سازی و پیشگیری از این آسیب ها انجام شد. با گسترش آموزش مجازی در دوران کرونا و تداوم استفاده از تبلت ها و تلفن های هوشمند در دوران پساکرونا، دانش آموزان ساعات قابل توجهی را به صفحه نمایش خیره می شوند. این استفاده بی رویه، پیامدهای جدی برای سلامت جسمی آن ها به همراه داشته است که شایع ترین آن ها شامل خستگی چشم، خشکی چشم، تاری دید، سردردهای تنشی (ناشی از خستگی چشم) و همچنین دردهای اسکلتی-عضلانی به ویژه در ناحیه گردن (گردن تکنولوژی) و شانه ها می باشد. در این مطالعه توصیفی-تحلیلی با رویکرد آمیخته، ابتدا ۳۸۰ نفر از دانش آموزان و والدین آن ها به روش نمونه گیری تصادفی خوشه ای انتخاب و پرسشنامه هایی در مورد عادات استفاده از تبلت، شیوع علائم چشمی و گردن درد تکمیل کردند. سپس با ۲۰ نفر از معلمان و مدیران مدارس مصاحبه های نیمه ساختاریافته در مورد نقش مدرسه در فرهنگ سازی انجام شد. یافته های پژوهش نشان داد که ۶۸ درصد از دانش آموزان روزانه بیش از ۴ ساعت از تبلت استفاده می کنند و از این میان، ۷۲ درصد حداقل یکی از علائم خستگی چشم (خشکی، سوزش، تاری دید) و ۵۸ درصد درد گردن و شانه را تجربه کرده اند. بین ساعات استفاده از تبلت و شدت علائم چشم و گردن رابطه مستقیم و معناداری وجود دارد. در مقابل، دانش آموزانی که حداقل یکی از عادات صحیح ارگونومی (فاصله مناسب از چشم تا صفحه، تنظیم نور صفحه، استراحت ۲۰-۲۰-۲۰ هر ۲۰ دقیقه نگاه به فاصله ۲۰ پایی به مدت ۲۰ ثانیه، و قرار دادن تبلت روی پایه با زاویه مناسب) را رعایت می کردند، علائم کمتری گزارش دادند. در بخش کیفی، معلمان و مدیران مهم ترین اقدامات مدرسه در فرهنگ سازی را شامل: آموزش مستقیم عادات صحیح استفاده از تبلت در کلاس (به عنوان بخشی از برنامه درسی سلامت)، طراحی ایستگاه های استراحت چشمی در زنگ تفریح، همکاری با والدین از طریق ارسال اطلاعیه ها و کارگاه های آموزشی، و اصلاح طرز نشستن دانش آموزان در کلاس های مجازی (در صورت استفاده از تبلت در مدرسه) دانستند. در مجموع، یافته ها نشان می دهد که مدارس به عنوان نهاد اصلی آموزش سلامت، می توانند با اجرای برنامه های پیشگیرانه، نقش کلیدی در کاهش آسیب های جسمی ناشی از استفاده از تبلت ایفا کنند. بر اساس یافته ها، یک بسته آموزشی و راهنمای عملی برای مدارس (شامل چهارچوب ارگونومی دیجیتال، برنامه حرکات کششی کلاسی و اطلاعیه های والدین) تدوین و ارائه گردیده است.

کلیدواژه ها:

سلامت جسمی دانش آموزان ، استفاده طولانی از تبلت ، خستگی چشم ، گردن درد ، نقش مدارس ، فرهنگ سازی.