بررسی راه حل های عملیاتی ارتقاء مهندسی تاب آوری شهر تهران در برابر زلزله های مصنوعی انفجاری

در سال های اخیر و هم زمان با تحول ماهیت تهدیدات شهری، به ویژه در عرصه مناقشات نظامی، وقوع زلزله های مصنوعی ناشی از انفجارهای عمدی به عنوان یکی از ریسک های نوظهور در کلان شهری نظیر تهران مطرح شده است. مطالعات فنی نشان داده اند که امواج حاصل از انفجار، ازنظر ماهیت، دامنه و الگوی انتشار، تفاوت های ساختاری قابل توجهی با امواج زمین لرزه طبیعی دارند و این مسئله می تواند منجر به آسیب های غیرقابل پیش بینی در زیرساخت ها و ساختمان های حیاتی شهر شود. ارزیابی تطبیقی ضوابط ملی و مقررات بین المللی بیانگر آن است که آیین نامه های موجود عمدتا بر سناریوهای لرزه ای متداول تمرکز دارند و برای بارگذاری ناشی از انفجار یا تهدیدات هم زمان شهری، دستورالعمل های جامع و اجرایی مدون نشده است. به ویژه، فقدان بندهای اختصاصی برای تحلیل رفتار دینامیکی سازه ها و شریان های حیاتی در صورت رخداد انفجارهای مهندسی شده یا حملات هدفمند، موجب می شود بخش قابل توجهی از آسیب پذیری های شبکه حمل ونقل، تاسیسات زیربنایی و ساختمان های بلند در برابر چنین تهدیداتی بدون ارزیابی دقیق باقی بماند. ارتقاء تاب آوری و مدیریت ریسک زلزله های مصنوعی در تهران مستلزم بازنگری فوری مقررات فنی با درنظر گرفتن سناریوهای انفجاری و تعریف پروژه های آزمایشی عینی برای شناسایی و مقاوم سازی نقاط حساس شهر، توسعه و استقرار سامانه های هوشمند پایش و بانک های داده فرآیندی برای تحلیل سریع آسیب ها و مدیریت پاسخ و نیز ارتقاء مستمر آموزش و شایستگی نیروهای اجرایی و مدیریتی است. تحقق این اهداف از طریق تدوین و اجرای سیاست های داده محور، تعامل موثر بین سطوح مدیریتی و فنی و به روزرسانی مستمر راهبردها و دستورالعمل های عملیاتی مقدور خواهد بود تا بتوان پاسخ گویی آینده نگر برای تهران در برابر تهدیدات ترکیبی ایجاد کرد.

کلیدواژه ها:

زمین لرزه مصنوعی ، سناریوهای انفجاری ، شهر تهران ، ارتقاءتاب آوری ، مدیریت بحران ، مقاوم سازی