تحلیل گفتمان مفاهیم، انسان تراز، تربیت اسلامی و هویت در اسناد بالا دستی آموزش و پرورش

اسناد بالادستی آموزش و پرورش در جمهوری اسلامی ایران به عنوان مبنای سیاست گذاری و جهت دهی به نظام تعلیم و تربیت، حامل مفاهیم کلیدی و گفتمان های مسلط درباره ماهیت انسان، اهداف تربیت و شکل گیری هویت فردی و اجتماعی هستند. پژوهش حاضر با هدف تحلیل گفتمان مفاهیم «انسان تراز»، «تربیت اسلامی» و «هویت» در مهم ترین اسناد بالادستی آموزش و پرورش ایران انجام شده است. رویکرد پژوهش کیفی و مبتنی بر روش تحلیل گفتمان است و داده ها از طریق بررسی متون اسنادی همچون سند تحول بنیادین آموزش و پرورش، مبانی نظری تحول بنیادین در نظام تعلیم و تربیت رسمی عمومی، نقشه جامع علمی کشور و سیاست های کلی ایجاد تحول در نظام آموزش و پرورش گردآوری شده اند. نتایج تحلیل نشان می دهد که در این اسناد، مفهوم «انسان تراز» به عنوان الگویی مطلوب از انسان متعهد، مومن، مسئولیت پذیر و برخوردار از هویت دینی و ملی معرفی می شود که در چارچوب جهان بینی اسلامی شکل می گیرد. همچنین «تربیت اسلامی» به عنوان فرایندی جامع برای پرورش ابعاد مختلف وجودی انسان شامل بعد اعتقادی، اخلاقی، علمی و اجتماعی مورد تاکید قرار گرفته است. در این میان، مفهوم «هویت» نیز در پیوندی وثیق با ارزش های اسلامی، فرهنگ ایرانی و آرمان های انقلاب اسلامی معنا می یابد و به عنوان یکی از اهداف بنیادین نظام تعلیم و تربیت مطرح می شود. در مجموع، تحلیل گفتمان اسناد نشان می دهد که نظام آموزشی کشور در پی شکل دهی به الگویی از انسان تربیت یافته است که با حفظ هویت اسلامی ایرانی، توانایی ایفای نقش فعال در جامعه و تحقق اهداف تمدن اسلامی را دارا باشد.

کلیدواژه ها:

تحلیل گفتمان ، انسان تراز ، تربیت اسلامی ، هویت ، اسناد بالادستی