چگونه توانستم با تبیین کارکردهای نماز و پاسخ گویی به شبهات دانش آموزان، نگرش آنان را نسبت به نماز تغییر داده و آنان را به اقامه نماز علاقه مند کنم؟

پژوهش حاضر با رویکرد اقدام پژوهی و با هدف بهبود نگرش دانش آموزان نسبت به نماز و افزایش علاقه آنان به اقامه آن، در دو مدرسه اجرا شد. میدان پژوهش شامل دو کلاس پایه هفتم متوسطه اول مدرسه.. و یک کلاس پایه هفتم ودو کلاس پایه هشتم در مدرسه .. بود. شواهد اولیه نشان می داد که بخشی از دانش آموزان نماز را صرفا یک تکلیف دینی می دانند و ارتباط روشنی میان نماز و زندگی واقعی خود احساس نمی کنند. همچنین دانش آموزان پرسش ها و شبهات مهمی درباره چگونگی ارتباط با خدا، عربی بودن نماز، اثر نماز در کنترل رفتار و نقش آن در کاهش استرس و آرامش روانی مطرح می کردند. برای حل مسئله، مجموعه ای از اقدامات آموزشی و تربیتی از جمله گفت وگوی همدلانه، پاسخ گویی تدریجی و استدلالی به شبهات، تبیین کاربردهای نماز با مثال های عینی و نزدیک به زندگی نوجوانان، ایجاد فرصت برای بیان پرسش ها، فعالیت های مشارکتی، کنفرانس های کلاسی و تولید محتوای دانش آموزی طراحی و اجرا شد. در این فرایند، دانش آموزان پاسخ ها و برداشت های خود را در قالب کلیپ، فایل صوتی، ویس، پادکست و ارائه در کلاس حضوری و فضای مجازی بازتولید کردند. یافته های پژوهش نشان داد که با ایجاد فضای گفت وگوی آزاد و محترمانه، پاسخ گویی اقناعی به شبهات و مشارکت فعال دانش آموزان در تولید محتوا، نگرش آنان نسبت به نماز تا حد قابل توجهی مثبت تر شد، مقاومت ذهنی آنان کاهش یافت و نگاه کاربردی تری نسبت به کارکردهای نماز در آرامش، صبر، کنترل خشم و خودکنترلی پیدا کردند. نتایج این اقدام پژوهی نشان می دهد آموزش نماز در دوره نوجوانی زمانی اثربخش تر است که از حالت توصیه ای و یک سویه خارج شده و به فرایندی گفت وگومحور، معنادار، کاربردی و دانش آموزمحور تبدیل شود.

کلیدواژه ها:

اقدام پژوهی ، نماز ، نگرش دینی ، شبهات دانش آموزان ، آموزش دینی ، یادگیری فعال ، تولید محتوای دانش آموزی