مقایسه وضعیت رجالی حفص و شعبه در حوزه حدیث و قرائت

هدف:این پژوهش با هدف مقایسه وضعیت رجالی حفص بن سلیمان و شعبه بن عیاش، دو راوی مشهور قرائت عاصم، در دو حوزه حدیث و قرائت انجام شده است. مسئله اصلی، ارزیابی اعتبار سندی روایات و قرائت این دو راوی با توجه به منابع رجالی اهل سنت است. روش:این مطالعه با روش کتابخانه ای و توصیفی-تحلیلی، توصیفات رجالی حفص و شعبه را در منابع معتبر رجالی و حدیثی اهل سنت (مانند آثار ابن معین، بخاری، ابن ابی حاتم، ابن عدی، ذهبی و...) گردآوری و تحلیل کرده و وضعیت آنان را از نظر عدالت و ضبط در دو حوزه حدیث و قرائت مقایسه نموده است. یافته ها:نتایج نشان می دهد که شعبه بن عیاش از نظر عدالت و وثاقت مورد تایید عالمان رجال است و حدیث و قرائت او مورد پذیرش محدثان بزرگی چون بخاری و صاحبان سنن چهارگانه قرار گرفته است. ضعف حافظه او در کهنسالی، با اعتماد به مکتوباتش جبران می شود. در مقابل، حفص بن سلیمان با تضعیفات گسترده ای از سوی عالمان رجال مواجه است و عدالتش اثبات نشده، بلکه به کذب متهم شده است. با وجود برتری نسبی حافظه او بر شعبه، این برتری نمی تواند فقدان عدالت را جبران کند. نظریه تفکیک حوزه حدیث و قرائت برای حفص که توسط متاخرانی مانند ذهبی مطرح شده، فاقد پشتوانه رجالی متقدم است.نتیجه گیری: با توجه به احراز عدالت و وثاقت شعبه و عدم احراز آن برای حفص، روایت و قرائت شعبه از اعتبار بیشتری برخوردار است. این نتیجه در ارزیابی سندی روایات و قرائات منقول از این دو راوی و در گزینش قرائت معیار، حائز اهمیت است.

کلیدواژه ها:

حفص ، شعبه ، عاصم ، قرائات ، وثاقت