گفتمان پوشش عفیفانه در لباس اجتماع بانوان ایرانی؛ مطالعه موردی لباس مشاغل

سبک زندگی به عنوان مجموعه ای از الگوهای زیستی، فرهنگی و اجتماعی، نقش تعیین کننده ای در شکل دهی به هویت فردی و جمعی داشته و واجد ظرفیت گفتمان سازی و تمدن سازی است. در جامعه معاصر ایران، پوشش عفیفانه به عنوان یکی از مولفه های بنیادین سبک زندگی اسلامی، جایگاهی برجسته در بازنمایی ارزش های فرهنگی و اجتماعی یافته است. در این میان، لباس کارکنان ادارات دولتی، به عنوان بخشی از پوشش رسمی جامعه، واجد کارکردی فراتر از نیاز عملکردی بوده و می تواند به مثابه رسانه ای بصری در شکل دهی و تثبیت معنا در گفتمان پوشش عفیفانه ایفای نقش کند. پژوهش حاضر با تمرکز بر لباس مشاغل بانوان، به بررسی نقش پوشش اداری در فرایند شکل گیری، اوج و نهادینه شدن گفتمان پوشش عفیفانه در ایران می پردازد. پرسش اصلی پژوهش آن است که لباس مشاغل بانوان در سازمان های دولتی چگونه می تواند بر تقویت گفتمان پوشش عفیفانه در سطح اجتماعی اثرگذار باشد. این مطالعه با رویکردی کیفی و مبتنی بر تحلیل گفتمان با الهام از رویکرد لاکلاو و موف انجام شده و داده ها از طریق مطالعات کتابخانه ای و پژوهش میدانی گردآوری شده اند. داده های میدانی حاصل از پروژه های «ارتباط صنعت و دانشگاه» و بررسی واقعی فرایند طراحی، تولید و مصرف لباس اداری بانوان در بازه زمانی ۱۳۸۸ تا ۱۴۰۰ است؛ دوره ای که به منزله مرحله ای معنادار از تحول و تثبیت نهادی گفتمان پوشش عفیفانه در حوزه اداری تلقی می شود. یافته ها نشان می دهد که طراحی هدفمند و پژوهش محور لباس اداری بانوان، مبتنی بر مولفه های پوشش استاندارد و ارزش های فرهنگی-اسلامی، می تواند به ارتقای حس کرامت، تشخص و امنیت روانی منجر شود و هم زمان الگویی موثر برای نهادینه سازی گفتمان پوشش عفیفانه در جامعه ارائه دهد. نوآوری پژوهش در تاکید بر واقعیت میدانی مصرف و بهره گیری آگاهانه از نمادها و نقوش بومی در طراحی لباس مشاغل بانوان نهفته است.

کلیدواژه ها:

کلید­واژه­ها: پوشش اداری بانوان ، پوشش عفیفانه ، تحلیل گفتمان ، لباس مشاغل ، هویت فرهنگی