تاثیر ماهیت انفال بر قلمرو مالکیت خصوصی در اراضی جنگلی و مرتعی

مالکیت خصوصی از بنیادی ترین حقوق در نظام حقوقی ایران است، اما این حق در تعامل با مصالح عمومی و مفاهیمی چون انفال، محدودیت هایی پیدا می کند. یکی از برجسته ترین عرصه های این تعارض، اراضی جنگلی و مرتعی است که در عین حال هم از مصادیق انفال محسوب می شوند و هم سابقه ی مالکیت خصوصی دارند. این پژوهش با رویکردی فقهی–حقوقی و با تمرکز بر قلمرو حقوق خصوصی، به بررسی تاثیر ماهیت انفال بر حقوق مالکانه ی اشخاص در اراضی جنگلی و مرتعی می پردازد. پرسش محوری مقاله آن است که آیا شمول انفال بر این اراضی به معنای نفی مطلق مالکیت خصوصی است یا صرفا محدودکننده ی آن؟ یافته های تحقیق نشان می دهد که بر مبنای قواعد فقهی مانند «ید»، «احیاء موات» و «تسلیط»، مالکیت خصوصی بر اراضی احیاءشده پیش از ملی شدن، مشروع و معتبر است و قواعد انفال تنها در چارچوب نظریه ی «تحدید مالکیت در راستای مصلحت عمومی» قابل اعمال اند. ازاین رو، اصل بر بقای مالکیت خصوصی است مگر آن که سلب آن با رعایت شرایط قانونی و پرداخت غرامت صورت گیرد.

کلیدواژه ها:

مالکیت خصوصی ، انفال ، اراضی جنگلی ، مرتعی ، تحدید مالکیت ، فقه امامیه ، حقوق ایران