ارزیابی عدم اجرای عملیات تعمیر و نگهداری روسازی جاده­های جنگلی

هزینه­های تعمیر و نگهداری جاده­های جنگلی یکی از عوامل مهم در مدیریت جنگل است و با زوال روسازی و شناسایی عوامل موثر بر آن ارتباط دارد. هدف این مطالعه، ارزیابی میزان تخریب روسازی جاده­های جنگلی طی یک دوره چهار ساله در حوزه آبخیز ۲۵ شنرود در استان گیلان بود. بدین منظور، تعداد ۲۱۳ قطعه نمونه با استفاده از روش نمونه­برداری تصادفی منظم انتخاب و مورد اندازه­گیری قرار گرفت. در هر قطعه نمونه، شاخص زوال روسازی براساس هفت معیار شامل: مقطع عرضی تخریب شده، زهکشی تخریب شده، تولید غبار، کرکره­ای شدن، چاله، شیار و سستی توده خاک اندازه­گیری شد. به منظور تجزیه وتحلیل داده­ها از آزمون­های آماری فریدمن، تجزیه واریانس و دانکن استفاده شد. نتایج نشان داد که با گذشت زمان، میزان تخریب ناشی از مقطع عرضی، زهکشی کنار جاده، تولید غبار، کرکره­ای شدن و سستی توده خاک افزایش یافته است و از نظر آماری نیز اختلاف معنی­داری بین ابتدا و انتهای دوره بررسی شده وجود دارد. میانگین عمق (از ۵۷/۴ به ۷۷/۴ سانتی­متر)، مساحت (از ۴۴/۴ به ۵۰/۴ سانتی­مترمربع) و تعداد (از ۲۳/۱ به ۲۰/۲) چاله و همچنین میانگین عمق (از ۹۵/۱ به ۰۰/۲ سانتی­متر)، مساحت (از ۲۲/۱ به ۲۴/۱ سانتی­مترمربع) و تعداد (از ۴۳/۰ به ۴۵/۰) شیار روند افزایشی دارد. نتایج آماری نشان داد که بین تعداد چاله­ها در سال­های مختلف اختلاف معنی­داری وجود دارد، در حالی که بین مساحت و عمق چاله­ها و همچنین مساحت، عمق و تعداد شیارها در دوره­های مختلف مطالعه اختلاف معنی­داری مشاهده نشد. نتایج آزمون مقایسه میانگین دانکن نیز نشان داد که بین میانگین تعداد چاله­های ایجاد شده در پایان دوره مطالعه (سال ۱۴۰۲) و ابتدای دوره (سال ۱۳۹۹) تفاوت معنی­داری وجود دارد. به­طور کلی، نتایج این پژوهش بر اهمیت انجام عملیات تعمیر و نگهداری مستمر و همچنین ضرورت استفاده از شاخص­های ارزیابی در برنامه­ریزی نگهداری روسازی جاده­های جنگلی تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

شاخص زوال ، جاده جنگلی ، عملیات تعمیر و نگهداری ، جاده­سازی