ارزیابی مبتنی بر سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS) از دسترسی پذیری ایستگاه های آتش نشانی در زاویته، دهوک

آتش سوزی های جنگلی تهدیدی جدی برای جنگل های باارزش بوم شناختی منطقه زاویتا در شمال عراق به شمار می روند، جایی که فعالیت های انسانی و توان محدود در مهار آتش، خطرهای بیشتری ایجاد می کند. با وجود استقرار یک ایستگاه آتش نشانی (F۱) در این منطقه، پوشش خدماتی آن محدود است. از این رو، در این پژوهش بررسی شد که آیا افزودن یک ایستگاه آتش نشانی جدید (F۲) در مرکز منطقه می تواند کارایی اطفای حریق را بهبود بخشد یا خیر. با استفاده از نرم افزار تحلیل شبکه مبتنی بر GIS (ArcGIS ۱۰.۸)، دسترسی جاده ای و زمان سفر به ۳۳ ناحیه جنگلی براساس فرضیه های مربوط به وضعیت جاده های آسفالته و جنگلی مدل سازی شد. زمان های سفر خودروهای آتش نشانی برای هر دو سناریوی F۱ و F۲ تحت بازه زمانی بحرانی پاسخ دهی ۱۵ تا ۲۰ دقیقه محاسبه شد. یک مدل رگرسیون چندجمله ای از درجه سوم توسعه داده شد و رابطه میان زمان پاسخ دهی و مساحت سوخته شده با برازش بسیار عالی (R² = ۰.۹۹۹۹ برای کالیبراسیون و R² = ۰.۹۹۸۴ برای اعتبارسنجی) تایید شد. پیش بینی مساحت های سوخته شده برای هر دو سناریوی F۱ و F۲ در همه نواحی جنگلی امکان ارزیابی اثربخشی نسبی آنها را فراهم کرد. ایستگاه F۱ در بازه زمانی ۲۰ دقیقه ای حدود ۷۲ درصد (معادل ۳۰۵ کیلومتر مربع) از محدوده پژوهش را پوشش داد، درحالی که F۲ حدود ۷۰ درصد (معادل ۲۹۳ کیلومتر مربع) را پوشش داد. هرچند ایستگاه F۱ یک ناحیه بیشتر از F۲ را در بازه بحرانی پوشش می داد (۲۷ در برابر ۲۶ ناحیه)، نتایج مدل رگرسیون نشان داد که F۲ در نواحی مرکزی کلیدی پاسخ سریع تری ارائه داد و در نتیجه سبب کاهش خالص ۲۸۸ هزار مترمربع از مساحت سوخته در منطقه شد. مدل چندجمله ای نشان داد که تاخیرهای کوتاه در زمان پاسخ دهی تاثیری نمایی بر شدت خسارت آتش سوزی دارند که بر ضرورت ایجاد ایستگاه های بیشتر و جانمایی راهبردی آنها تاکید می کند. مدل پیشنهادی شامل پیکربندی هر دو ایستگاه (F۱ + F۲) است تا بهترین تعادل میان پوشش جغرافیایی و دسترسی از موقعیت مرکزی حاصل شود. این پیشنهاد سبب افزایش توان اطفای حریق، کاهش از دست رفتن جنگل ها و ایجاد الگویی برای برنامه ریزی مدیریت بحران در مناطق مشابه دارای حساسیت بوم شناختی و منابع محدود می شود.

کلیدواژه ها:

تحلیل شبکه ، تحلیل مسیر راه های جنگلی بهینه ، دسترسی به ایستگاه آتش نشانی ، سیستم اطلاعات جغرافیایی