بررسی اثر دورپیوندها بر متغیرهای برف تازه، میانگین و ماکزیمم عمق برف در ایران

این پژوهش نقش دورپیوندهای جوی و اقیانوسی را بر روی سه متغیر کلیدی برف تازه، میانگین بیشینه عمق برف و بیشینه عمق برف در ۳۷ ایستگاه سینوپتیک واقع در شمال غرب، نیمه شمالی و دامنه های زاگرس در دوره زمستانی ژانویه تا مارس ۲۰۲۵–۲۰۰۰ بررسی می کند. برای استخراج الگوهای هم نوسان غالب، از چارچوب نوین R‑PCA مبتنی بر تعبیه مختلط هیلبرت، کرنل های خطی/غیرخطی و چرخش Varimax/Promax استفاده شد و با بهره گیری از همبستگی رتبه ای اسپیرمن، پاسخ زمانی و مکانی برف نسبت به مجموعه ای از شاخص های دورپیوندی شامل AMO، NAO، EAWR، SCAND، EP‑NP کمی سازی گردید. نتایج نشان داد شاخص چنددهه ای اطلس با میانگین همبستگی نزدیک به ۶/۰– در ۱۰ ایستگاه، موثرترین عامل کلان مقیاس بر تضعیف برف زمستانه است و فاز مثبت فرین آن با زمستان های گرم و کم برف، از جمله رخدادهای کم سابقه سال های ۲۰۲۳–۲۰۲۴ همزمانی دارد؛ در حالی که فاز منفی با تقویت نفوذ ناوه های سرد و افزایش رخداد برف سنگین در شمال غرب و زاگرس همراه است. الگوی اسکاندیناوی (SCAND) نیز با میانگین همبستگی حدود ۶/۰– در ۵ ایستگاه کوهستانی، نقش مهمی در تنظیم ابرناکی و فراوانی برف ایفا می کند. همچنین ، شاخص های EAWR و EP‑NP به صورت منطقه ای درمرز شمال شرق و زاگرس مرکزی معنادار شدند و فاز مثبت NAO، تقویت برف سنگین اردبیل را در ماه مارس توضیح می دهد. تلفیق تحلیل عددی چندمتغیره با تفسیر کیفی نقشه های ترکیبی ترازهای ۵۰۰ و ۲۵۰ هکتوپاسکال، دمای دو متری و ابرناکی نشان داد که برهم کنش فازهای مختلف دورپیوندها با  ENSO، ساختار جتقطبی و جت جنب حاره، سازوکار اصلی ناهمگنی برف ایران است و می تواند مبنایی برای بهبود پیش بینی فصلی و مدیریت ریسک سیلاب برفی باشد.

کلیدواژه ها:

' برف انباشته ' ، ' پیوند از دور' ، ' ایران'