تاثیر باکتری های محرک رشد گیاه (PGPR) بر جذب عناصر معدنی در نونهال های بلوط ایرانی (Quercus brantii L. ) تحت تنش کم آبی

تنش خشکی یکی از مهم ترین تنش های غیرزنده است که رشد، عملکرد و تعادل عناصر غذایی گیاهان را تحت تاثیر قرار داده و کیفیت نهال ها را کاهش می دهد. هدف این پژوهش بررسی اثر تلقیح بذر با سویه های منتخب باکتری های محرک رشد گیاه (PGPR) جداسازی شده از گونه های بومی بر جذب عناصر معدنی و شاخص کیفیت نونهال های بلوط ایرانی (Quercus brantii L.) تحت شرایط تنش کم آبی و مدیریت پایدار تولید نهال بود. آزمایش در سه سطح تنش کم آبی شامل ۸۰٪، ۶۰٪ و ۴۰٪ ظرفیت مزرعه و در قالب طرح کاملا تصادفی انجام شد و اثر تلقیح با  باکتریها بر جذب عناصر P، Ca، Mg، Na و K، نسبت K/Na، شاخص کیفیت نهال (Dickson Quality Index) و پاسخ های فیزیولوژیک نونهال ها مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج نشان داد که افزایش شدت تنش کم آبی موجب کاهش غلظت فسفر، کلسیم، منیزیم و سدیم و کاهش شاخص کیفیت نهال شد، در حالی که غلظت پتاسیم و نسبت K/Na افزایش یافت. تلقیح با باکتریها باعث افزایش جذب عناصر غذایی، حفظ تعادل یونی، بهبود شاخص کیفیت نهال و افزایش مقاومت نونهال ها در شرایط کم آبی شد؛ بویژه سویه های Bacillus cereus و Bacillus licheniformis موجب افزایش پتاسیم، کلسیم و منیزیم و بهبود تورژسانس و فتوسنتز بافت ها شدند. همچنین همبستگی مثبت و معناداری بین شاخص کیفیت نهال و کلسیم مشاهده شد که نقش کلیدی این عنصر را در پایداری ساختاری نهال نشان می دهد. این نتایج بیانگر آن است که استفاده از باکتری های محرک رشد گیاه (PGPR) یک راهکار زیستی موثر برای افزایش کارایی تغذیه ای، بهبود کیفیت ساختاری و تولید نهال های مقاوم تر به تنش کم آبی بوده و می تواند در برنامه های احیای جنگل و توسعه پایدار منابع طبیعی مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

باکتری های محرک رشد گیاه (PGPR) ، بلوط ایرانی ، تنش خشکی ، شاخص کیفیت ، نهال عناصر معدنی