تعیین منحنی تجمع آب اشباع بحرانی گیاه اسفناج در شرایط گلخانه

با توجه به بحرانی جهانی آب و نقش حیاتی بخش کشاورزی در مصرف منابع آبی، بهینه سازی آبیاری در محیط های کنترل شده مانند گلخانه ها اهمیت ویژه ای یافته است. اسفناج (Spinacia oleracea L.) به عنوان سبزی برگی حساس به کم آبی، نیازمند مدیریت دقیق آبیاری برای حفظ عملکرد مطلوب است. هدف این پژوهش، تعیین منحنی تجمع آب اشباع بحرانی (CSWA) و شاخص وضعیت آب گیاه (WDI) در طول دوره رشد اسفناج در شرایط گلخانه ای بود. این مطالعه در گلخانه پژوهشی دانشگاه تهران طی دو دوره کشت در سال ۱۴۰۲ و در قالب طرح کاملا تصادفی با هفت تیمار آبیاری و سه تکرار انجام شد. با استفاده از داده های وزن ماده خشک، منحنی تجمع آب اشباع بحرانی به صورت (CSWA= ۱۱.۷۴DM۰.۹۱) استخراج گردید. سپس مدل به دست آمده با استفاده از داده های کشت دوم صحت سنجی شد. شاخص های آماری R۲، RRMSE، MBE و d به ترتیب برابر با ۹۷/۰، ۱۶/۸، ۰۶/۰ و ۹۹/۰ به دست آمدند؛ که نتایج، دقت بالای مدل را تایید کرد. مقدار به دست آمده برای شاخص WDI در کشت اول بین ۷۱/۰ تا ۱۳/۱ و در کشت دوم بین ۶۵/۰ تا۱۹/۱ به دست آمد. شاخص WDI نیز توانست همبستگی زیاد وضعیت آبی گیاه را در تیمارهای مختلف با عملکرد زیست توده خشک (۹۷/۰R۲=) به خوبی نشان دهد. یافته های نشان می دهند که استفاده از مدل CSWA و WDI می تواند ابزار موثری برای برنامه ریزی آبیاری دقیق در کشت گلخانه ای اسفناج باشد و زمینه ساز توسعه سامانه های هوشمند آبیاری گردد.

کلیدواژه ها:

بحران آب ، بهینه سازی آبیاری ، شاخص تشخیص آب گیاه ، کشت گلخانه ای ، مدیریت آبیاری