الگوی مفهومی عوامل ناسازگاری نوجوانان در خانواده ترکیبی بر اساس نظریه داده بنیاد

هدف: خانواده ها به اشکال مختلفی پیکربندی می شوند. خانواده ترکیبی یکی از انواع ساختارهای خانوادگی است که بهزیستی روان شناختی نوجوانان را تحت تاثیر قرار می دهد. پژوهش حاضر با هدف ارائه الگوی مفهومی از عوامل ناسازگاری نوجوانان پسر در خانواده ترکیبی بر اساس شرایط و پیامدهای نظریه داده بنیاد انجام شد. روش: این پژوهش به روش کیفی و با استفاده از رویکرد داده بنیاد در سال ۱۴۰۲ انجام شد. جامعه هدف در این مطالعه، نوجوانان پسر ۱۳ تا ۱۸ ساله دارای خانواده ترکیبی و مشغول به تحصیل در سه منطقه آموزش و پرورش شامل منطقه آموزش و پرورش ناحیه یک و ناحیه دو شهرستان شهرکرد و منطقه آموزش و پرورش گندمان در استان چهارمحال و بختیاری بودند. ۱۲ دانش آموز پسر ۱۳ تا ۱۸ سال به صورت هدفمند انتخاب شدند. ابزار پژوهش مصاحبه نیمه ساختار یافته بود. داده ها با استفاده از روش کدگذاری استراوس وکوربین تحلیل شدند. یافته ها: کدگذاری داده های مصاحبه ها به شناسایی ۸۱ کد باز، ۲۴ کد محوری و ۶ طبقه اصلی درباره عوامل ناسازگاری نوجوانان پسر در خانواده های ترکیبی منجر شد. نتایج نشان داد «فقدان دل بستگی ایمن»، به عنوان مقوله محوری در بروز ناسازگاری نوجوانان دارای خانواده ترکیبی نقش دارد. این مقوله تحت تاثیر عوامل علی (فراز و نشیب های زندگی)، عوامل بافتی و زمینه ای (شرایط فرهنگی و پیشینه) و عوامل مداخله گر (ویژگی های خانواده ناتنی و کیفیت روابط بین فردی) قرار دارد. همچنین راهبردهای بکارگرفته شده در مواجه با فقدان دل بستگی ایمن، شامل برخی مکانیسم های دفاعی (آرمانی سازی، خیال پردازی، پناه بردن به گوشی هوشمند/فضای مجازی،گسلش هیجانی) است که در نهایت منجر به بروز پیامدهایی همچون مشکلات تحصیلی و روان شناختی در نوجوانان پسر ۱۳ تا ۱۸ سال در خانواده ترکیبی می گردد. نتیجه گیری: آنچه نوجوانان را در خانواده های ترکیبی مستعد رفتارهای ناسازگارانه می کند صرفا شرایط خانواده ترکیبی نیست بلکه وقایع استرس زای ناشی از شرایط خانواده قبلی و ویژگی های دوره نوجوانی در ترکیب با شرایط خانواده ترکیبی، موجب ناسازگاری نوجوانان می شود.

کلیدواژه ها:

Blended family ، Maladjustment of adolescents ، خانواده ترکیبی ، ناسازگاری نوجوانان