نقش و جایگاه دبیر «دین و زندگی» در تحقق مدرسه تراز حیات طیبه: افق ۱۴۰۴ و چالش های پیش رو

ترسیم مدرسه تراز حیات طیبه در افق چشم انداز ۱۴۰۴، که در سند تحول بنیادین آموزش و پرورش جمهوری اسلامی ایران به عنوان غایت نظام تعلیم و تربیت معرفی شده است، تحقق آن را در گرو نقش آفرینی همه ارکان مدرسه قرار می دهد. در میان این ارکان، دبیر درس «دین و زندگی» به دلیل مسئولیت مستقیم تربیت دینی و اخلاقی دانش آموزان، موقعیتی راهبردی و حساس دارد. این پژوهش با رویکرد توصیفی-تحلیلی و با استفاده از تحلیل اسناد بالادستی و مرور نظام مند پژوهش های پیشین، به تبیین نقش ها و جایگاه دبیر دین و زندگی در تحقق مدرسه تراز حیات طیبه می پردازد و چالش های فراروی او را در سطوح آموزشگاهی، فرآموزشگاهی و محتوایی–روش شناختی دسته بندی می کند. یافته ها نشان می دهد که این دبیران در تراز مطلوب، نه تنها آموزش دهنده مفاهیم دینی، بلکه الگویی اخلاقی، هدایت گر تربیتی و عامل انسجام بخشی به ساحت های شش گانه تربیت هستند. اما وضعیت موجود با فاصله عمیقی از این تراز مطلوب روبه رو است: چالش هایی چون ضعف نظام تربیت معلم، محتوای متمرکز و نامتناسب با زیست جهان دانش آموزان، کمبود منابع کمک آموزشی، روش های ارزشیابی شناخت محور، حاکمیت رویکرد موضوع محوری در برنامه درسی، ضعف ارتباط خانواده و مدرسه و فشار اجتماعی دوگانه (طرد از سوی برخی خانواده ها از یک سو و انتظارات حداکثری از سوی دیگر) اجرای موثر نقش های محوری این دبیران را با دشواری جدی مواجه کرده است. در نتیجه گیری، راهبردهایی همچون بازطراحی برنامه درسی تربیت معلم در دانشگاه فرهنگیان با تاکید بر شایستگی های عملی و زمینه محور، بازنگری در محتوای کتاب های درسی با رویکرد مسئله محور و زندگی محور، ایجاد شبکه های همیاری حرفه ای میان دبیران دین و زندگی، و تدوین نظام ارزشیابی چندبعدی (شناختی، نگرشی و مهارتی) به عنوان پیش نیازهای بنیادین تحقق مدرسه تراز حیات طیبه پیشنهاد می شود.

کلیدواژه ها:

دبیر دین و زندگی ، مدرسه تراز حیات طیبه ، سند تحول بنیادین ، افق ۱۴۰۴ ، تربیت دینی ، چالش های تدریس.