تاثیر خواب بر عملکرد شناختی و سلامت روان

مسئله اصلی این پژوهش، بررسی تاثیر کیفیت خواب و محرومیت از خواب بر عملکرد شناختی و سلامت روان در دانشجویان است. دوران تحصیل در دانشگاه با فشارهای تحصیلی، استرس و تغییر در الگوهای خواب همراه است و این عوامل می توانند تاثیرات عمیقی بر ظرفیت های شناختی و وضعیت روانی دانشجویان بر جای گذارند. هدف این مطالعه، تعیین رابطه بین کیفیت خواب و سلامت روان و همچنین بررسی تاثیر محرومیت از خواب بر مولفه های عملکرد شناختی (توجه، حافظه کاری و سرعت پردازش) در دانشجویان بود. روش پژوهش از نوع توصیفی-همبستگی با رویکرد کمی بود. جامعه آماری شامل کلیه دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی واحد اصفهان (خوراسگان) در سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۴ بود که به دلیل عدم دسترسی به آمار دقیق، حجم نمونه بر اساس فرمول کوکران برای جامعه نامحدود، ۳۸۴ نفر برآورد گردید و با روش نمونه گیری در دسترس، ۴۰۰ دانشجو (۲۰۰ زن و ۲۰۰ مرد) انتخاب شدند. ابزارهای گردآوری اطلاعات شامل پرسشنامه کیفیت خواب پیتزبورگ و پرسشنامه سلامت عمومی و همچنین آزمون های شناختی سنجش توجه پایدار و حافظه کاری بود. روایی و پایایی ابزارها در مطالعات پیشین تایید شده است. روش تجزیه و تحلیل داده ها شامل آمار توصیفی (میانگین و انحراف معیار) و آمار استنباطی (همبستگی پیرسون و تحلیل رگرسیون چندگانه) بود. یافته ها نشان داد که بین کیفیت خواب و سلامت روان دانشجویان رابطه مثبت و معناداری وجود دارد، به طوری که دانشجویان با کیفیت خواب پایین تر، نمرات بالاتری در افسردگی، اضطراب و استرس گزارش کردند. همچنین بین کیفیت خواب و عملکرد شناختی (توجه و حافظه کاری) رابطه مثبت و معناداری مشاهده شد. نتایج تحلیل رگرسیون نشان داد که کیفیت خواب قادر به پیش بینی معنادار سلامت روان و عملکرد شناختی دانشجویان است. نتیجه پژوهش حاکی از آن است که خواب کافی و با کیفیت به عنوان یک عامل محافظتی مهم، نقش کلیدی در حفظ سلامت روان و بهینه سازی عملکردهای شناختی دانشجویان ایفا می کند و توجه به بهداشت خواب در برنامه های ارتقای سلامت دانشجویان ضروری است

کلیدواژه ها:

کیفیت خواب ، عملکرد شناختی ، سلامت روان ، دانشجویان ، محرومیت از خواب