مقایسه حافظه فعال در دانش آموزان مقطع ابتدایی با و بدون اختلال ریاضی

مسئله اصلی این پژوهش، مقایسه حافظه فعال در دانش آموزان مقطع ابتدایی با و بدون اختلال ریاضی است؛ چراکه اختلال ریاضی به عنوان یکی از شایع ترین اختلالات یادگیری، تاثیر عمیقی بر عملکرد تحصیلی و شناختی دانش آموزان دارد و حافظه فعال به عنوان یکی از مولفه های اساسی پردازش اطلاعات، نقش کلیدی در یادگیری مفاهیم ریاضی ایفا می کند. هدف این مطالعه، مقایسه مولفه های حافظه فعال (شامل حافظه فعال شنیداری، دیداری-فضایی و حافظه بلندمدت) در دانش آموزان دارای اختلال ریاضی با دانش آموزان عادی بود. روش پژوهش از نوع علی-مقایسه ای (پس رویدادی) بود. جامعه آماری شامل تمامی دانش آموزان پسر پایه چهارم تا ششم مقطع ابتدایی شهر اصفهان در سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۴ بود که از میان آن ها با استفاده از روش نمونه گیری هدفمند، ۶۰ دانش آموز (۳۰ نفر با اختلال ریاضی و ۳۰ نفر عادی) انتخاب شدند. اختلال ریاضی بر اساس آزمون تشخیصی و مصاحبه بالینی و با استفاده از ملاک های ۵DSM- تایید گردید. ابزار گردآوری اطلاعات شامل خرده مقیاس های حافظه فعال از مقیاس هوشی وکسلر کودکان (نسخه پنجم) و آزمون حافظه فعال دیداری-فضایی بود. روایی و پایایی این ابزارها در مطالعات پیشین تایید شده است. روش تجزیه و تحلیل داده ها شامل آمار توصیفی (میانگین و انحراف معیار) و آمار استنباطی (آزمون تی مستقل و تحلیل واریانس چندمتغیره) بود. یافته ها نشان داد که بین دانش آموزان با و بدون اختلال ریاضی در تمام مولفه های حافظه فعال (شنیداری، دیداری-فضایی و بلندمدت) تفاوت معناداری وجود دارد (۰.۰۰۱>p). به عبارت دیگر، دانش آموزان دارای اختلال ریاضی در مقایسه با دانش آموزان عادی، عملکرد ضعیف تری در تمام مولفه های حافظه فعال داشتند. بیشترین تفاوت در مولفه حافظه فعال دیداری-فضایی مشاهده شد. نتیجه پژوهش حاکی از آن است که حافظه فعال به عنوان یکی از مولفه های شناختی اساسی، در دانش آموزان با اختلال ریاضی دچار نقص قابل توجهی است و این نقص می تواند به عنوان یکی از مکانیسم های زیربنایی دشواری های یادگیری ریاضی در این دانش آموزان در نظر گرفته شود.

کلیدواژه ها:

حافظه فعال ، اختلال ریاضی ، دانش آموزان ابتدایی ، حافظه دیداری-فضایی ، عملکرد شناختی