بررسی رابطه بین کیفیت محیط مدرسه و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان با نقش میانجی احساس تعلق به مدرسه و اشتیاق تحصیلی

کیفیت محیط مدرسه به عنوان یکی از ستون های اصلی نظام آموزشی، نقشی تعیین کننده در شکل دهی به مسیر تحصیلی دانش آموزان ایفا می کند؛ با این حال، درک چگونگی این تاثیرگذاری در بستر تجربیات زیسته ی دانش آموزان همواره یکی از مسائل چالش برانگیز در حوزه ی تعلیم و تربیت بوده است. پژوهش حاضر با هدف واکاوی عمیق رابطه ی میان کیفیت محیط مدرسه و پیشرفت تحصیلی با تکیه بر نقش واسطه ای احساس تعلق به مدرسه و اشتیاق تحصیلی انجام شده است. روش شناسی این مطالعه از نوع کیفی با رویکرد توصیفی است که از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته و روش تحلیل محتوای استقرایی به بررسی دقیق دیدگاه ها و تجربیات دانش آموزان پرداخته است. یافته های به دست آمده نشان می دهد که محیط های آموزشی با کیفیت بالا، فراتر از جنبه های کالبدی، بستری عاطفی و اجتماعی ایجاد می کنند که مستقیما به تقویت حس «تعلق» دانش آموز منجر می شود. نتایج این پژوهش بیانگر آن است که وقتی دانش آموزان خود را بخشی از جامعه ی مدرسه می بینند و پیوند عاطفی عمیقی با محیط آموزشی برقرار می کنند، «اشتیاق تحصیلی» آن ها به عنوان یک موتور محرک درونی فعال تر شده و انگیزه ی بیشتری برای مشارکت فعالانه در فعالیت های کلاسی و پیگیری اهداف آموزشی پیدا می کنند. در واقع، این فرآیند واسطه ای (احساس تعلق و اشتیاق) به عنوان پلی میان ویژگی های محیطی و دستاوردهای تحصیلی عمل می کند. در نهایت، یافته ها موید این نکته است که ارتقای کیفیت محیط مدرسه نباید صرفا به تجهیزات سخت افزاری محدود شود، بلکه باید بر ایجاد جوی حمایتی تمرکز یابد که در آن دانش آموز، خود را ارزشمند و بخشی جدایی ناپذیر از مدرسه بداند؛ چرا که این حس تعلق و اشتیاق متعاقب آن، مهم ترین پیش شرط برای دستیابی به پیشرفت تحصیلی پایدار و معنا دار در محیط های آموزشی محسوب می شوند.

کلیدواژه ها:

کیفیت محیط مدرسه ، پیشرفت تحصیلی ، احساس تعلق به مدرسه ، اشتیاق تحصیلی ، جو مدرسه