کاوشی در تاثیر عوامل پنهان مدرسه بر شکل گیری هویت فرهنگی دانش آموزان

نظام آموزشی، افزون بر محتوای رسمی درسی، حاوی عناصر پنهانی است که در قالب تعاملات روزمره، ساختارهای قدرت، الگوهای رفتاری و ارزش های نانوشته به دانش آموزان منتقل می شود. این عناصر که از آن ها به عنوان «عوامل پنهان مدرسه» یاد می شود، نقشی بنیادین در شکل گیری هویت فرهنگی دانش آموزان ایفا می کنند. پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر این عوامل بر نحوه ی درونی سازی باورها، ارزش ها و رفتارهای فرهنگی در میان دانش آموزان انجام شده است. در این راستا، با تکیه بر چارچوب نظری جامعه شناسی آموزش و استفاده از روش کیفی، به تحلیل داده های حاصل از مشاهده و مصاحبه با معلمان و دانش آموزان پرداخته ایم. یافته ها نشان می دهد که عواملی چون شیوه مدیریت کلاس، ساختار سلسله مراتبی مدرسه، نوع روابط معلم و دانش آموز، نحوه بزرگداشت آیین ها و همچنین زبان بدن و گفتار غیررسمی معلمان، به طور ضمنی در تکوین هویت فرهنگی دانش آموزان نقش دارند. این نتایج تاکیدی دوباره است بر اینکه هویت فرهنگی نه تنها از محتوای آموزشی، بلکه از فضای کلی حاکم بر مدرسه و تعاملات ناپیدای آن شکل می گیرد. توجه نظام مند به این مولفه ها، می تواند گامی موثر در پرورش نسلی آگاه، مسئول و دارای هویت فرهنگی استوار باشد.

کلیدواژه ها:

عوامل پنهان مدرسه ، هویت فرهنگی ، جامعه پذیری ، آموزش غیررسمی ، فرهنگ مدرسه