سیر تحول نظریه های اشتیاق/درگیری تحصیلی

نظریه های مربوط به اشتیاق تحصیلی در طول دهه های گذشته از نگاه های تک بعدی به سمت مدل های چندبعدی و نظام مند حرکت کرده اند. در ابتدا، این سازه عمدتا در پژوهش های مربوط به پیشگیری از ترک تحصیل مطرح شد و بر جنبه های رفتاری مانند حضور در مدرسه و اطاعت از قوانین تمرکز داشت، اما به تدریج با ورود روان شناسی مثبت گرا، ابعاد عاطفی و شناختی نیز به آن افزوده شد (افروز، ۱۳۹۳). نظریه پردازان متاخر ایرانی با الهام از الگوهای بین المللی و بومی سازی آن ها، اشتیاق را نه تنها یک پیامد آموزشی، بلکه یک واسطه حیاتی میان انگیزش و یادگیری قلمداد می کنند. این سیر تحولی نشان دهنده تغییر جهت از مدل های نقص محور که به دنبال شناسایی دانش آموزان در معرض خطر بودند، به سمت مدل های ارتقامحور است که بر شکوفایی ظرفیت های پنهان یادگیرنده تاکید دارند (حبیبی، ۱۳۹۷). امروزه این نظریه ها بر این باورند که اشتیاق تحصیلی محصول تعامل مستمر فرد با بافت های مختلف اجتماعی و آموزشی است که در آن، محیط مدرسه نقشی تسهیل گر یا بازدارنده ایفا می کند.